Preventie door interventie

Preventie door interventie2017-03-22T15:31:54+02:00

Project Description

Preventie door interventie

Literatuurstudie naar lees- en schrijfachterstanden bij kinderen en jongeren

Auteur(s): Ingrid Christoffels, Annemarie Groot, Christine Clement & Jo Fond Lam
Publicatiedatum: februari 2017

2,5 miljoen mensen in Nederland hebben grote moeite met lezen, schrijven en/of rekenen. Een aantal dat nog steeds toeneemt. Naast de groep van laaggeletterde volwassenen bestaat er onder kinderen en jongeren een groep die ten opzichte van leeftijdsgenoten achterloopt in lees- en schrijfvaardigheden. Zij lopen risico om op te groeien tot laaggeletterde volwassene, wanneer deze achterstand niet ingehaald wordt. Het is belangrijk om dit te voorkomen. Deze (inter)nationale literatuurstudie, in opdracht van Stichting Lezen en Schrijven, geeft aanknopingspunten voor de preventie van deze laaggeletterden van de toekomst.

Taalachterstanden bij kinderen en jongeren

Gangbare definities voor laaggeletterdheid kunnen niet worden toegepast op kinderen en jongeren onder de 16 jaar. Zij zijn nog in ontwikkeling en hoeven nog niet op het gewenste eindniveau te presteren. Het rapport beschrijft de analyse van resultaten van centrale eindtoetsen en examinering alsook de resultaten van bestaand (internationaal) lees- en schrijfonderzoek (PIRLS, PPON, PISA, PIAAC). De onderzoekers maken op basis daarvan een ruwe schatting over taalachterstand bij kinderen en jongeren: tenminste 1 op de 10 kinderen heeft een taalachterstand en loopt daarmee het risico om als laaggeletterde volwassene de maatschappij en de arbeidsmarkt te betreden. Het gaat hierbij om 1 op de 10 groep 8-leerlingen, gemiddeld 1 op de 7 vmbo-leerlingen, ruim 1 op de 3 mbo-2 leerlingen en 1 op de 7 mbo 3-leerlingen, die bij het verlaten van het specifieke onderwijsniveau het vereiste taalniveau onvoldoende beheersen.

Factoren van belang bij taalachterstanden

Het onderzoek laat verschillende factoren zien die te maken hebben met taalachterstand bij kinderen en jongeren. De relevante factoren zijn belangrijk om op te nemen in preventieve interventies. Uit het rapport blijkt dat preventie zich moet concentreren op factoren als mondelinge en schriftelijke taalkennis van het kind, leesattitude van het kind, kwaliteit van het onderwijs en ouderbetrokkenheid. Zo zorgt bijvoorbeeld een negatieve leesattitude ervoor dat kinderen en jongeren weinig lezen, waardoor zij niet alleen niet vooruitgaan in het lezen, maar het leesniveau zelfs achteruit kan gaan.

Interventies gericht op verminderen of voorkomen van taalachterstand

Op het gebied van leesattitude zijn relatief veel interventies beschikbaar. Dit is relevant omdat Nederlandse jongeren daarin een relatief negatieve houding hebben. Veel minder interventies zijn te vinden op het gebied van auditieve en executieve functies. Dit kan komen doordat deze factoren mogelijk lastiger te trainen zijn of dat transfer van training naar leesvaardigheid lastig is. Ook op het gebied van schrijven zijn er weinig interventies, terwijl dat gezien het niveau van schrijfvaardigheid onder Nederlandse kinderen en jongeren wel heel belangrijk is. Vooral bij kinderen en jongeren met laaggeletterde ouders zou een gezinsgericht programma gericht op het schrijven effectief kunnen zijn. Het is opvallend dat interventies gericht op 12- tot 18-jarigen erg schaars zijn. Met name omdat er gedurende de schooltijd zich tal van mogelijkheden voordoen om taalachterstanden te signaleren en aan te pakken. Bovendien is deze leeftijdsgroep de laatste periode om te voorkomen dat achterstand tijdens de schoolgaande leeftijd overgaat in laaggeletterdheid in de volwassen leeftijd.

 Aandachtspunten

Om de groei van het aantal laaggeletterden een halt toe te roepen, is naast het bestrijden van laaggeletterdheid onder volwassenen, de inzet op preventie bij kinderen en jongeren cruciaal. Het is daarom aan te bevelen om al in een vroeg stadium, bij kinderen en jongeren, in te zetten op vermindering van laaggeletterdheid. Daarbij pleiten de onderzoekers voor een brede aanpak van preventieve interventies. Zowel via het kind, via de school als via de ouders wordt dan gewerkt aan het verminderen van taalachterstand. Hierbij zou dan bovendien meer aandacht moeten zijn voor interventies gericht op schrijfvaardigheid.

Lees hier het onderzoeksrapport of bekijk de onderzoeksoplegger voor een kort en bondig overzicht.

Preventie door interventie

Onderzoeker(s)

Dr. Ingrid Christoffels
Dr. Ingrid ChristoffelsOnderzoeker
06-10250630
Annemarie Groot, MA
Annemarie Groot, MAOnderzoeker
06-12127678

Gerelateerde publicaties

2017-03-22T15:31:54+02:00

Preventie door interventie

Literatuurstudie naar lees-en schrijfachterstanden bij kinderen en jongeren

2,5 miljoen mensen in Nederland hebben grote moeite met lezen, schrijven en/of rekenen. Een aantal dat nog steeds toeneemt. Naast de groep van laaggeletterde volwassenen bestaat er onder kinderen en jongeren een groep die ten opzichte van leeftijdsgenoten achterloopt in lees- en schrijfvaardigheden. Zij lopen risico om op te groeien tot laaggeletterde volwassene, wanneer deze achterstand niet ingehaald wordt. Het is belangrijk om dit te voorkomen. Deze (inter)nationale literatuurstudie, in opdracht van Stichting Lezen en Schrijven, geeft aanknopingspunten voor de preventie van deze laaggeletterden van de toekomst.

2017-03-16T14:48:55+02:00

Praktijkvoorbeelden

21ste-eeuwse vaardigheden in verschillende leeromgevingen

Hoewel de term anders doet vermoeden, zijn 21ste-eeuwse vaardigheden niet nieuw. Scholen besteden op verschillende manieren al aandacht aan deze vaardigheden. Met voorbeelden van Alfa-college, Clusius College, Koning Willem I College en ROC Leeuwenborgh laten we zien hoe 21ste-eeuwse vaardigheden aandacht krijgen in verschillende leeromgevingen.

Gerelateerd nieuws

2105, 2018

Vind de sleutel voor de klas van morgen

Door |21 mei 2018|Categorie(ën): Kernvaardigheden|Tags: , |Reacties uitgeschakeld voor Vind de sleutel voor de klas van morgen

Classroom Escape21

Met Classroom Escape21 slaan CINOP en ecbo de handen ineen met een duidelijk doel: wetenschappelijke inzichten en praktijkkennis samen laten komen en 21ste-eeuwse vaardigheden van docenten activeren zodat zij deze weer mee kunnen nemen naar de les. Een escaperoom blijkt bij uitstek een vorm die 21ste-eeuwse vaardigheden activeert. Lees het artikel van Profiel over hoe Alfa College deze werkvorm inzet.

205, 2018

Studenten helpen hun leven te leven

Door |2 mei 2018|Categorie(ën): Kernvaardigheden|Tags: |Reacties uitgeschakeld voor Studenten helpen hun leven te leven

Opiniestuk in Leeuwarder Courant

In het opiniestuk van 1 mei pleiten ecbo-onderzoeker dr. Pieter Baay en CvB-voorzitter Remco Meijerink van ROC Friese Poort voor minder symptoombestrijding en meer investering in waarde(n)vol onderwijs. Beleidsmakers stoppen de rugzak van jongeren alleen maar verder vol, terwijl er meer oog moet zijn voor de jongere die de rugzak draagt.

1904, 2018

Via brede vorming naar gelijke kansen in het mbo

Door |19 april 2018|Categorie(ën): Kernvaardigheden|Tags: , , |Reacties uitgeschakeld voor Via brede vorming naar gelijke kansen in het mbo

Zelf keuzes maken door inzicht in je 21ste-eeuwse vaardigheden

Kansenongelijkheid blijft bestaan. Een zorgelijke conclusie van de Inspectie in de Staat van het Onderwijs 2018. We moeten jongeren helpen hun eigen keuzes te maken, zodat zij uit hun sociaaleconomische bubbel kunnen breken. Daarbij helpt het als zij inzicht krijgen in hun eigen vaardigheden. ROC Friese Poort en 11 andere mbo-instellingen pakken samen met het Expertisecentrum Beroepsonderwijs (ecbo) de handschoen op en ontwikkelen samen met studenten, docenten en bedrijfsleven het reflectie-instrument KOMPAS21: ‘Kennis Over Mijn Persoonlijke Attitudes en Skills21’.

Gerelateerd events

Heeft u een vraag aan ons?