Praktijkvoorbeelden

21ste-eeuwse vaardigheden in verschillende leeromgevingen

Auteurs:

Pieter Baay, Ingrid Christoffels & Joost de Haan

Publicatiedatum:


Thema:

Basisvaardigheden

APA-referentie:

Baay, P, Christoffels, I., & De Haan, J. (2017). Praktijkvoorbeelden. 21ste-eeuwse vaardigheden in verschillende leeromgevingen. 's-Hertogenbosch: Expertisecentrum Beroepsonderwijs.

Korte samenvatting:

Hoewel de term anders doet vermoeden, zijn 21ste-eeuwse vaardigheden niet nieuw. Scholen besteden op verschillende manieren al aandacht aan deze vaardigheden. Met voorbeelden van Alfa-college, Clusius College, Koning Willem I College en ROC Leeuwenborgh laten we zien hoe 21ste-eeuwse vaardigheden aandacht krijgen in verschillende leeromgevingen. In het onderzoek analyseren we vier praktijkvoorbeelden in het mbo. Op basis van documentanalyse en interviews beschrijven we de doelen, programma’s en (beoogde) opbrengsten. Hierin komt ook naar voren in hoeverre de aandacht voor 21ste-eeuwse vaardigheden plaatsvindt in verschillende leeromgevingen. Uit het onderzoek blijkt dat de 21ste-eeuwse vaardigheden worden aangesproken in de beroepspraktijk, op school én op het snijvlak van leren en werken. Dit maakt dat onderwijs vormgegeven kan worden in verschillende contexten en dat de vaardigheden niet in isolatie aangesproken en ontwikkeld worden.

Er is bij alle genoemde initiatieven een grote rol weggelegd voor de praktijk, soms sterk ingebed in de beroepscontext en soms in de vorm van algemenere praktische opdrachten. Het werken met échte opdrachtgevers en praktijkbegeleiders heeft het voordeel van realistische participatie; dat kan studenten motiveren. Het voordeel van geconstrueerde participatie, waarbij het werkprocedures makkelijk stilgelegd kan worden, is dat het eindproduct én het leerprocedures aandacht krijgen. Bij de ontwikkeling van 21ste-eeuwse vaardigheden lijkt reflectie een belangrijke rol te spelen. Waar een gecombineerde leer/werk-context in didactische zin tot ervaringen leidt, vraagt reflectie ook iets van de pedagogische omgeving. De rol van docenten/begeleiders wordt omschreven als een ondersteunende, coachende. Het is beter om niet direct met een oordeel over het product te komen, maar studenten te coachen in hun leerprocedures. Mogelijk vraagt dit om docentvaardigheden die nog niet iedere (vak)docent bezit. Het beroepsonderwijs kan de onderwijsaandacht voor 21ste-eeuwse vaardigheden vormgeven door integraal aandacht te besteden aan theoretische kennis, simulaties, praktijkervaring en reflectie. De voorbeelden in dit onderzoek laten zien dat daar al belangrijke stappen in gezet worden.

Download de onderzoekspublicatie

Voor meer informatie neem contact op