Onderzoek Verbreding wettelijke taak LLO
Auteurs:
Simon Broek – Ockham IPS, Margret Mulders - ECBO, Pieter Huisman - Hobéon, Mark Levels – Maastricht University, Bert-Jan Buiskool – Ockham-IPS, Gert-Jan Lindeboom – Ockham-IPS, Alexander Espéret – Ockham-IPS, Johan Coenen – ECBO, Bart Kleine Deters – ECBO, Marlies Elderenbosch – ECBO en Merel Wolf – ECBO
Publicatiedatum:
Thema's:
Basisvaardigheden, Onderwijs - arbeidsmarkt
APA-referentie:
Broek, S., Mulders, M., Levels, M., Buiskool, B.-J., Lindeboom, G.-J., Espéret, A., Coenen, J., Kleine Deters, B., Elderenbosch, M., & Wolf, M. (2025). Eindrapport—Onderzoek Verbreding wettelijke taak LLO. ’s Hertogenbosch en Utrecht:ECBO en Ockham IPS.
Korte samenvatting:
Nederland staat voor grote uitdagingen. De productiviteitsgroei stagneert en de economie verschuift naar minder productieve sectoren. Het geboortecijfer daalt en de beroepsbevolking vergrijst in hoog tempo, waardoor we structurele tekorten op de arbeidsmarkt zien. Ontwikkelingen die regionaal sterk uitvergroot worden. Tegelijkertijd zijn werknemers onvoldoende toegerust voor de gevolgen van transities als digitalisering en de energie- en grondstoffentransitie. Een volwassen leercultuur ontbreekt, met name in het mkb. Het huidige LLO-aanbod is versnipperd en te weinig gericht op skills voor transities of op het terugdringen van arbeidsmarkttekorten. Bovendien groeit de ongelijkheid: Voor ruim één miljoen Nederlanders schiet het inkomen tekort om volwaardig mee te doen in de samenleving, terwijl een op de zes mensen ook op andere fronten, zoals gezondheid of netwerk, kwetsbaar is (SCP, 2024a). LLO wordt breed gezien als sleutel voor een toekomstbestendige arbeidsmarkt en regionale leefbaarheid, om mensen inzetbaar te houden en economische en maatschappelijke transities te ondersteunen.
Het LLO-stelsel draagt momenteel onvoldoende bij aan arbeidsproductiviteit, terugdringen tekorten en brede welvaart. Belangrijke knelpunten zijn: 1) Systeem-, en transitiefalen, 2) Beperkte leercultuur en HR-capaciteit; 3) Aanbodgestuurd en weinig maatwerk; 4) Groepen in kwetsbare posities blijven achter; en 5) Versnippering en onzeker beleid.
De oplossing vraagt om een brede en samenhangende benadering. Een expliciete wettelijke taak lost niet direct bovenstaande knelpunten op, er is meer nodig, maar het is wel een cruciale, noodzakelijke randvoorwaarde om een toekomstbestendige arbeidsmarkt te bouwen waarin de genoemde knelpunten worden opgelost. De verkenning schetst een stapsgewijze aanpak:
- Stap 1: Fundament (wettelijke zorgplicht)
- Stap 2: Mogelijkheden vergroten (flexibilisering)
- Stap 3: Benutten (financieringsmodellen)
Dit onderzoek is uitgevoerd in opdracht van het Ministerie van OCW door Ockham IPS, ECBO, Hobéon, en ROA.