Leven lang leren: perspectief vanuit beroep

Leren voor een sterkere arbeidsmarktpositie

Auteurs:

Karel Kans, Ingrid Christoffels, Rob Schipperheyn, Metje Jantje Groeneveld, Joris Cuppen & Alieke Hofland

Publicatiedatum:


Thema:

Arbeidsmarkt - Onderwijs

APA-referentie:

Kans, K., Christoffels, I., Schipperheyn, R., Groeneveld, M.-J., Cuppen, J., & Hofland, A. (2016). Leven lang leren: een perspectief vanuit het beroep. Leren voor een sterkere arbeidsmarktpositie. 's-Hertogenbosch: Expertisecentrum Beroepsonderwijs.

Korte samenvatting:

In het stimuleren van leven lang leren moet er meer aandacht zijn voor de opbrengsten van het informeel leren. Het stimuleren van het informeel leren kan door leerrijke werkomgevingen te creëren voor werkenden en door tegelijkertijd te werken aan mogelijkheden voor erkenning van wat er op de werkvloer geleerd wordt. Dit zijn enkele conclusies van het onderzoek dat ECBO uitvoerde naar het verband tussen leven lang leren en intersectorale mobiliteit. Het rapport bestaat uit drie onderdelen: een overzicht van arbeidsmarktontwikkelingen en van beleid om een leven lang leren te stimuleren; een statistische analyse van gegevens over leven lang leren en intersectorale mobiliteit; een casestudie over intersectorale mobiliteit van grafici die zijn overgestapt naar de proceduresindustrie.

Arbeidsmarktontwikkelingen en beleid

De ontwikkelingen op de arbeidsmarkt maken voor grote groepen werkenden de werkzekerheid kleiner. Blijvende ontwikkeling van de beroepsbevolking is niet alleen van groot belang voor het individu, maar ook voor de concurrentiekracht van bedrijven en van de Nederlandse economie. De deelname aan leven lang leren in Nederland blijft echter achter bij de ambities. Verschillende beroepen leren verschillend Uit de statistische analyse blijkt dat de mate van deelname aan leven lang leren sterk verschilt tussen beroepsgroepen. Voor de analyse zijn tien beroepsgroepen geselecteerd in de techniek, zorg en handel en administratie, namelijk:

  • Drukkers
  • Automonteurs
  • Logistiek medewerkers
  • Schoonmakers
  • Medewerkers thuiszorg
  • Medewerkers banken en verzekeringen
  • Callcenter medewerkers
  • Bouwvakkers ruwbouw
  • Medewerkers kinderopvang

In deze beroepsgroepen werken voornamelijk mbo-opgeleiden en er is sprake van druk op de werkgelegenheid. Binnen het leven lang leren is in het onderzoek onderscheid gemaakt naar enerzijds formeel (erkende opleidingen) en non-formeel (niet erkende trainingen en cursussen) leren en anderzijds informeel leren (al doende, op de werkvloer). Het beeld dat hieruit ontstaat is zeer divers. Er zijn beroepen die op beide vormen benedengemiddeld scoren, zoals schoonmakers en logistiek medewerkers, en beroepen die op beide vormen van leren hoog scoren, zoals medewerkers kinderopvang en automonteurs. Maar ook zijn er beroepen waarin relatief weinig formeel en non-formeel wordt geleerd maar wel veel informeel (bijvoorbeeld bouwvakkers), en andersom (zoals medewerkers banken en verzekeringen).

Intersectorale mobiliteit

De gedachte is dat deelname aan leven lang leren de arbeidsmarktpositie kan versterken omdat de leerervaringen ook in een ander beroep kunnen worden toegepast. Deelname aan leven lang leren blijkt inderdaad, in beperkte mate, bij te dragen aan succesvolle intersectorale mobiliteit. Uit de casestudie blijkt dat de vaardigheden die op de werkvloer worden opgedaan voor werkgevers een belangrijk selectiecriterium zijn om zijinstromers aan te nemen. Dat neemt niet weg dat ook een vakdiploma voor het bestemmingsberoep van belang is. Met het juiste vakdiploma kan de zijinstromer zich onderscheiden van mogelijke andere zijinstromers.

Van grafische naar proceduresindustrie

De geïnterviewde oud-grafici die zijn overgestapt naar de procedure-industrie, zijn hierin ondersteund door het mobiliteitscentrum C3 Werkt! dat is opgericht door de grafische branche. De herkomstbranche heeft geïnvesteerd in de overstap, onder meer door een tegemoetkoming in de kosten voor de opleiding tot procedureoperator. Alle geïnterviewden zijn zich pas op de nieuwe branche gaan oriënteren op het moment dat zij hun baan al kwijt waren of zeker wisten dat zij de baan zouden verliezen. Dat zij hun baan kwijt raakten kwam voor de meesten niet als een verrassing. Het eerder inzetten op een overstap door bewust competenties te ontwikkelen die ook in andere, kansrijke, beroepen relevant zijn en deze erkennen, zou werkloosheidsduur kunnen verkorten of voorkomen.

Download de onderzoekspublicatie

Voor meer informatie neem contact op