Leven lang leren: perspectief vanuit beroep
Leren voor een sterkere arbeidsmarktpositie
Auteurs:
Karel Kans, Ingrid Christoffels, Rob Schipperheyn, Metje Jantje Groeneveld, Joris Cuppen & Alieke Hofland
Publicatiedatum:
Thema:
Onderwijs - arbeidsmarkt
APA-referentie:
Kans, K., Christoffels, I., Schipperheyn, R., Groeneveld, M.-J., Cuppen, J., & Hofland, A. (2016). Leven lang leren: een perspectief vanuit het beroep. Leren voor een sterkere arbeidsmarktpositie. 's-Hertogenbosch: Expertisecentrum Beroepsonderwijs.
Korte samenvatting:
In het stimuleren van leven lang leren moet er meer aandacht zijn voor de opbrengsten van het informeel leren. Het stimuleren van het informeel leren kan door leerrijke werkomgevingen te creëren voor werkenden en door tegelijkertijd te werken aan mogelijkheden voor erkenning van wat er op de werkvloer geleerd wordt. Dit zijn enkele conclusies van het onderzoek dat ECBO uitvoerde naar het verband tussen leven lang leren en intersectorale mobiliteit. Het rapport bestaat uit drie onderdelen: een overzicht van arbeidsmarktontwikkelingen en van beleid om een leven lang leren te stimuleren; een statistische analyse van gegevens over leven lang leren en intersectorale mobiliteit; een casestudie over intersectorale mobiliteit van grafici die zijn overgestapt naar de proceduresindustrie.
Arbeidsmarktontwikkelingen en beleid
De ontwikkelingen op de arbeidsmarkt maken voor grote groepen werkenden de werkzekerheid kleiner. Blijvende ontwikkeling van de beroepsbevolking is niet alleen van groot belang voor het individu, maar ook voor de concurrentiekracht van bedrijven en van de Nederlandse economie. De deelname aan leven lang leren in Nederland blijft echter achter bij de ambities. Verschillende beroepen leren verschillend Uit de statistische analyse blijkt dat de mate van deelname aan leven lang leren sterk verschilt tussen beroepsgroepen. Voor de analyse zijn tien beroepsgroepen geselecteerd in de techniek, zorg en handel en administratie, namelijk:
- Drukkers
- Automonteurs
- Logistiek medewerkers
- Schoonmakers
- Medewerkers thuiszorg
- Medewerkers banken en verzekeringen
- Callcenter medewerkers
- Bouwvakkers ruwbouw
- Medewerkers kinderopvang
In deze beroepsgroepen werken voornamelijk mbo-opgeleiden en er is sprake van druk op de werkgelegenheid. Binnen het leven lang leren is in het onderzoek onderscheid gemaakt naar enerzijds formeel (erkende opleidingen) en non-formeel (niet erkende trainingen en cursussen) leren en anderzijds informeel leren (al doende, op de werkvloer). Het beeld dat hieruit ontstaat is zeer divers. Er zijn beroepen die op beide vormen benedengemiddeld scoren, zoals schoonmakers en logistiek medewerkers, en beroepen die op beide vormen van leren hoog scoren, zoals medewerkers kinderopvang en automonteurs. Maar ook zijn er beroepen waarin relatief weinig formeel en non-formeel wordt geleerd maar wel veel informeel (bijvoorbeeld bouwvakkers), en andersom (zoals medewerkers banken en verzekeringen).
Intersectorale mobiliteit
De gedachte is dat deelname aan leven lang leren de arbeidsmarktpositie kan versterken omdat de leerervaringen ook in een ander beroep kunnen worden toegepast. Deelname aan leven lang leren blijkt inderdaad, in beperkte mate, bij te dragen aan succesvolle intersectorale mobiliteit. Uit de casestudie blijkt dat de vaardigheden die op de werkvloer worden opgedaan voor werkgevers een belangrijk selectiecriterium zijn om zijinstromers aan te nemen. Dat neemt niet weg dat ook een vakdiploma voor het bestemmingsberoep van belang is. Met het juiste vakdiploma kan de zijinstromer zich onderscheiden van mogelijke andere zijinstromers.
Van grafische naar proceduresindustrie
De geïnterviewde oud-grafici die zijn overgestapt naar de procedure-industrie, zijn hierin ondersteund door het mobiliteitscentrum C3 Werkt! dat is opgericht door de grafische branche. De herkomstbranche heeft geïnvesteerd in de overstap, onder meer door een tegemoetkoming in de kosten voor de opleiding tot procedureoperator. Alle geïnterviewden zijn zich pas op de nieuwe branche gaan oriënteren op het moment dat zij hun baan al kwijt waren of zeker wisten dat zij de baan zouden verliezen. Dat zij hun baan kwijt raakten kwam voor de meesten niet als een verrassing. Het eerder inzetten op een overstap door bewust competenties te ontwikkelen die ook in andere, kansrijke, beroepen relevant zijn en deze erkennen, zou werkloosheidsduur kunnen verkorten of voorkomen.
Download de onderzoekspublicatieVoor meer informatie neem contact op
Drs. Karel Kans
Drs. Karel Kans
Karel Kans is manager onderzoek en specialist in de aansluiting tussen arbeidsmarkt en middelbaar en hoger beroepsonderwijs. In opdracht van onder meer onderwijsinstellingen, brancheorganisaties en overheden treedt Karel op als senior onderzoeker en projectleider. Hij heeft een groot aantal monitoring- en evaluatiestudies uitgevoerd in opdracht van diverse ministeries. Voor mbo-instellingen monitort en evalueert hij interventies in het onderwijs. Met vertegenwoordigers vanuit het onderwijs, sociale partners en beroepsgroepen weet hij tot een gezamenlijke visie te komen op een goede aansluiting tussen opleidingen en de behoefte van de arbeidsmarkt. Door feiten te laten spreken komt hij tot een gedragen visie die uitstijgt boven belangen.
Publicaties
- Hoeve, A., Kans, K., Van Vlokhoven, H., Bakker, M., Bus, L., & Kleine Deters, B. (2024). Zorg voor de Toekomst. Praktijkroutes ontwikkelen in vier scenario’s. ‘s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Bremer, B., Coenen, J., Kans, K., & Wolf, M. (2024). Implementing European priorities in VET: making national VET agile, flexible, innovative, attractive, inclusive and qualityassured: Netherlands. Cedefop Refernet thematic perspectives. ‘s-Hertogenbosch: Stichting CINOP-ECBO. Publicatie »
- Kans, K., & Bus, L. (2023). Beter praktijkroutes ontwikkelen met de scenariotool. Onderwijs en Gezondheid, jaargang 2023, nr. 6, 18-21.
- Kans, K., Driessen, M., Achterbosch, H., & Gremmen, M. (2023). Onderzoeksrapport ‘Professionaliseren over de grens’. ‘s-Hertogenbosch/’s-Gravenhage: ECBO/Erasmus+. Publicatie »
- Kans, K., & Van Spronsen, C. (2023). De Mbo-student als onderzoeker. Praktijkonderzoek door mbo-studenten in zorginstellingen. Vakblad Profiel, 1-2023.
- De Visser, M., Kans, K., Van Delft, A., & Termorshuizen, T. (2021). Drie scenario’s voor stages in de zorg. Artikel in opdracht van het onderzoeksprogramma Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn (AZW). Mei 2021. Nijmegen/’s-Hertogenbosch: ResearchNed/ECBO. Publicatie »
- Bijman, D., Dekker, B, Van Bergen, K., Kans, K., Waijers, N., & Medendorp, L., Coenen, J, Lans, Th., Belfi, B. (2021). Zij-instroom po, vo en mbo. Amsterdam/’s-Hertogenbosch: Regioplan/ECBO. Publicatie »
- Duysak, S., Van Bergen, K., Coenen J., Kans, K., & Stroo, M. (2021). Extra Hulp voor de Klas. Monitor aanvraagproces. Eindrapport deel 1. Amsterdam/’s-Hertogenbosch: Regioplan/ECBO. Publicatie »
- Kans, K, & De Visser, M. (2021). Lonkend perspectief bij stageproblematiek. Onderwijs en Gezondheidszorg. 45:7, december 2021, pp. 26-29. https://doi.org/10.24078/oeng.2021.12.128335
- Kleine Deters, B., Kans, K., & Wagemakers, S. (2021). Welke competenties van (werk)begeleiders in hybride leeromgevingen dragen bij aan competentieontwikkeling van studenten? (KR.1154). Den Haag: Kennisrotonde. Publicatie »
- Kans, K., Driessen, M., Achterbosch, H., & Gremmen, M. (2020). Professionaliseren over de grens. De impact van internationale uitwisseling en samenwerking met Erasmus+ op de professionele ontwikkeling van onderwijsmedewerkers. Den Haag/Den Bosch: Nationaal Agentschap Erasmus+. Publicatie »
- Kans, K., & Vermeulen, M., m.m.v. Hermanussen, J., Oosterling, M., & Van der Sluis, M. (2020). Beroepspraktijkvorming in tijden van corona [Whitepaper], ECBO/TIAS, 6 oktober 2020. Publicatie »
- Kans, K., Van den Brink, M., m.m.v. Van Loo, N., & Bombala, B. (2020). GGZ binnen de muren van het mbo. ’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Kans, K., & Nieuwenhuis, L. (2020). Sociaal Werk(t): Nieuwe kansen voor de mbo’er sociaal werk. ’s-Hertogenbosch: ECBO/Aventus. Publicatie »
- Verbakel, D., & Kans, K. (2020, januari). Long-term cross-country mobility in apprenticeships. Case study report. (AO/DLE/RCDC_LRUST/ Long-term cross-country mobility in apprenticeships/ no/2018). Thessaloniki: Cedefop. Publicatie »
- Kans, K., Kieruj, K., & Mes, M. (2019). Behoefte aan een scholingsportal. Onderzoek naar de behoefte aan een portal met informatie over scholingsmogelijkheden. ’s-Hertogenbosch/Tilburg: ECBO/ CentERdata. Publicatie »
- Van der Werff. S, Kans, K., Zwetsloot, J., Wagemakers, S., Tadema, J., & Heyma, A. (2019). Eindevaluatie van de sectorplannen gereed. ’s-Hertogenbosch SEO/ECBO. Publicatie »
- Smulders, H., Vinckx, K., Van Winden, R., Hofland, A., & Kans, K. (2019). Bedrijfsscholen voor mbo-opleidingen. Een eerste verkenning. ’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Bijman, D., Cooijmans, M., Kans, K., & Zandbergen, L. (2019). Logistiek supervisor, Logistiek teamleider en Planner logistiek. Onderzoek voor de actualisering van BCP’s en verkenning naar een nieuw profiel. ’s-Hertogenbosch: CINOP.
- Kans, K., Van Bergen, K., Rud, I., Groot, J., & Hofland, A. (2019). Zicht houden op veiligheid. Toekomstverkenning veiligheidsmonitor po/vo/so. ’s-Hertogenbosch: ECBO/Regioplan. Publicatie »
- Kans, K., Van Toly, R., & Koning, I. (2018). Monitor Sociale Veiligheid 2017-2018 – Stand van zaken over sociale veiligheid in het mbo. ’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Van Toly, R., Bijman, D., & Kans, K. (2018). Monitor Sociale Veiligheid in de mbo-sector 2017/2018. Deel 1: Studenten. ’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Hofland, A., Geertsma, A., & Kans, K., m.m.v. Bijman, D., Cuppen, J., Koning, I., & Wagemakers, S. (2018). Monitor Sociale Veiligheid in de mbo-sector 2017-2018. Deel 2: Medewerkers. ‘s-Hertogenbosch: ECBO i.s.m. MBO Raad. Publicatie »
- Wagemakers, S., & Kans, K., m.m.v. Van Roly, R., Hofland, A., Koning, I., & Westerhuis A. (2018). Monitor Sociale Veiligheid in de mbo-sector 2017-2018. Deel 3: Beleid. ‘s-Hertogenbosch: ECBO i.s.m. MBO Raad. Publicatie »
- Van der Werf, S., Kans, K., Zwetsloot, J., Wagemakers, S., Bijman, D., & Heyma, A. (2018). Tussenevaluatie sectorplannen 2018. Amsterdam: SEO Economisch Onderzoek, ECBO. Publicatie »
- Van der Werff, S., Biesenbeek, C., Wagemakers, S., & Karel K. (2018). Quickscan 6 – Evaluatie sectorplannen. Onderzoek in opdracht van ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Amsterdam: SEO Economisch Onderzoek i.s.m. ecbo. Publicatie »
- Kans, K., Bijman, D., Cuppen, J., & Van der Boom, E. (2018). Evaluatie nieuwe bekostiging voor het vavo. ’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Kans, K., Bijman, D., & Marcelis, B. (2018). Werken op de grens van zorg en welzijn. Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt voor mbo’ers Maatschappelijke Zorg en Sociaal Werk. ’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Bijman, D., & Kans, K., (2018). Actueel beroepscompetentieprofiel voor de Reisbranche ’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Van der Werff, S., Kans, K., Zwetsloot, J., Cuppen, J., Van Toly, R., Hofland, A., & Heyma, A. (2017). Tussenevaluatie sectorplannen 2017. Amsterdam: SEO Economisch Onderzoek i.s.m. ecbo. Publicatie »
- Bisschop, P., Megens, L., & Van der Werff, S., Cuppen, J., & Kans, K. (2017). Quickscan 5 – Evaluatie Sectorplannen. Onderzoek in opdracht van ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Amsterdam: SEO Economisch Onderzoek i.s.m. ecbo. Publicatie »
- Cuppen, J., Kans, K., Brouwer, P., Groot, A., & Van der Heijden, B. (2017). Werk hebben en werk houden in het mbo. Employability van onderwijsgevend personeel. ’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Kans, K., Christoffels, I., Brekelmans, J., & Schipperheyn, R., m.m.v. Cuppen, J. (2017). Benutten van informeel leren: Aanvullende analyses bij onderzoek Leven lang leren: perspectief vanuit beroep. ’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Kans, K., Christoffels, I., Schipperheyn, R., Groeneveld, M. J., Cuppen, J., & Hofland, A. (2016). Leven lang leren: perspectief vanuit beroep. Leren voor een sterkere arbeidsmarktpositie. ’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Kans, K., Cuppen, J., Groeneveld, M. J., & Hermanussen, J. (2016). Bredere opleidingen voor een smallere doelgroep? Ontwikkelingen in de samenstelling van instroom en breder opleiden op mbo niveau 2. ’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Kans, K., Brouwer, P., Van Kan, C., Medanhodzic, D., Kemper, M., & Nieuwenhuis, L. (2016). Voorstel bekwaamheidseisen onderwijsondersteunend onderwijsondersteunend personeel in het mbo. ’s-Hertogenbosch: BVMBO / ECBO. Publicatie »
- Brouwer, P., Van Kan, C., & Kans, K. (2016). Het PDG-traject herzien. Een analyse van de uitwerking van de beleidsmaatregel ‘pedagogisch-didactisch getuigschrift’. ‘s-Hertogenbosch: Expertisecentrum Beroepsonderwijs. Publicatie »
- Kans, K., & Mes, M. (2015). Sterk punt. Onderzoek naar de werking van servicepunten techniek. ’s-Hertogenbosch: CINOP.
- Christoffels, I., & Kans, K. (2015). Geletterdheid naar sectoren. ‘s-Hertogenbosch: Expertisecentrum Beroepsonderwijs. Publicatie »
- Kans, K., & Veldkamp, M. (2015). De toepassing van leeruitkomsten in curriculumontwikkeling en examinering. Quick scan in opdracht van het ministerie van OCW. ’s-Hertogenbosch: Erasmus+.
- Van der Aa, R., Van der Boom, E., Van Geel, S., Kans, K., Stuivenberg, M., & Vrielink, S. (2015). Monitor maatregelen opleiding leraren beroepsonderwijs. Rotterdam: Ecorys.
- Kans, K., & Van der Aa, R. (2013). Beroepenveldcommissies voor de bouwsector in het mbo en hbo. Rotterdam/Zoetermeer: Ecorys/Bouwend Nederland.
- Van der Aa, R., Kans, K., Ormskerk, S., Bendig-Jacobs, J., Hogeling, L., & Thomassen, M. (2012). Evaluatie educatieve minor. Rotterdam/Nijmegen: Ecorys/ResearchNed.
- Abawi, R., Kans, K., Van der Aa, R., & Rensen, N. (2012). Profielen van technische beroepen van de toekomst. Rotterdam/Den Haag: Ecorys, Haagse Hogeschool.
- Van der Aa, R., Lubberman, J., Van de Vlasakker, S., Stuivenberg, M., & Kans, K. (2011). Evaluatie van de Wet op de Beroepen in het Onderwijs. Rotterdam: Ecorys.
- Kans, K., Van de Vlasakker, S., & Van der Aa, R. (2012). Sectoranalyse hbo techniek. Rotterdam: Ecorys.
- Van der Aa, R., Kans, K., Stuivenberg, M., Donker van Heel, P., & Van Zutphen, F. (2011) Regeldruk voor OCW instellingen 2004-2010. Rotterdam: Ecorys.
- Kans, K., & Lubberman, J. (2011). Sectoranalyse Hoger sociaal agogisch onderwijs (HSAO). Rotterdam: Ecorys.
- Kans, K., Stuivenberg, M., & Lubberman, J. (2010). EVC gemeten: meting van de hoeveelheid EVC in Nederland in 2005-2009. Rotterdam: Ecorys.
- Vanhoren, I., Valsamis, D., Van den Broeck, K., Goos, M., & Kans, K. (2010). Ontwikkeling van een instrument voor arbeidsmarkt- en competentieprognoses. Brussel: IDEA Consult.
- Kans, K., Lubberman, J., & Van der Vegt, A. L. (2009). Monitor Ouderbetrokkenheid . Rotterdam/Utrecht: Ecorys/Sardes.
- Kans, K., Uwland, A., & Van den Boom, E. (2007). Tussen taken en regels. Verkennend onderzoek naar oorzaken van gepercipieerde regeldruk onder schoolleiders en docenten in het primair onderwijs. ECORYS Rotterdam.