Evaluatie kwalificatiedossiers mbo
Analyse op bestaande databronnen, ervaringen van betrokkenen
Auteurs:
Arjan van der Meijden & Régina Petit
Publicatiedatum:
Thema:
Basisvaardigheden
APA-referentie:
Van der Meijden, A., & Petit, R. (2014). Evaluatie kwalificatiedossiers mbo, analyse op bestaande databronnen. Ervaringen van betrokkenen. 's-Hertogenbosch: Expertisecentrum Beroepsonderwijs.
Korte samenvatting:
Deze publicatie is een evaluatie van de implementatie van de beroepsgerichte kwalificatiestructuur, in opdracht van het ministerie van OCW, naar aanleiding van vragen uit de Tweede Kamer. Na een lange ‘experimenteerperiode’, die in 2004 begon, zijn de huidige kwalificatiedossiers met ingang van het leerjaar 2012-2013 definitief de inhoudelijke standaarden voor mbo-1. Deze dossiers vormen samen de zogenoemde beroepsgerichte kwalificatiestructuur (BKS). In de kwalificatiedossiers zijn de kwalificatie-eisen en het kwalificatieniveau beschreven waaraan studenten moeten voldoen om het bijbehorende diploma te verwerven.
Achtergrond
De kwalificatie-eisen zijn de leerdoelen van een opleiding en vormen het inhoudelijke programma van eisen voor het onderwijs, inclusief de beroepspraktijkvorming en de examinering. Conform het model kwalificatiedossier zijn kwalificatie-eisen beschreven in termen van kerntaken, werkproceduressen, competenties en componenten, kennis en vaardigheden, en prestatie-indicatoren. Het kwalificatieniveau is één van vier niveaus. Op niveau 1 worden assistentopleidingen aangeboden, op niveau 2 de basisberoepsopleidingen. Een niveau 3-opleiding is een vakopleiding en een niveau 4-opleiding is een middenkaderopleiding of specialistenopleiding. De kwalificaties worden in twee leerwegen aangeboden: de beroepsbegeleidende leerweg (bbl). Deze leerweg wordt ook wel aangeduid als werkend leren. Het praktijkgedeelte van deze leerweg beslaat minimaal 60% van de leertijd, en de beroepsopleidende leerweg (bol). De bol biedt volledig dagonderwijs met praktijkstages, die 20 tot 60% van de leertijd beslaan.
Drie zorgen
Deze evaluatie van de implementatie van deze BKS is gebaseerd op bestaande data en focusgroepsgesprekken. De behoefte aan deze evaluatie is uitgesproken door de minister van OCW tijdens een overleg met de Tweede Kamer op 17 mei 2012 en concentreert zich op drie met name genoemde zorgen aangaande de geïmplementeerde beroepsgerichte kwalificatiedossiers: Heeft het element van de houdingsaspecten niet een te zware betekenis gekregen ten opzichte van ‘kennis’ en ‘vaardigheden’. De mogelijke gedetailleerdheid van de kwalificatiestructuur en de daarmee samenhangende afvinkcultuur. De schijnbare onvermijdelijkheid dat deze kwalificatiestructuur ook tot een bepaalde didactiek leidt.
Onderzoeksvragen
De zorgen die de Tweede Kamer uitte, zijn in deze evaluatie uitgewerkt in onderzoeksvragen. Deze vragen worden vervolgens beantwoord door a) gebruik te maken van bestaande data en b) de uitvoering van drie focusgroepsgesprekken met professionals die de inhoud van de kwalificatiedossiers omzetten in onderwijs en examens.
Download de onderzoekspublicatieVoor meer informatie neem contact op
Annemarie Groot MA
Annemarie Groot MA
Annemarie is een gedreven onderzoeker met zowel ruime ervaring in kwalitatief onderzoek als met kwantitatieve analyses. Zij is resultaatgericht en is sterk in het verbinden van onderzoeksresultaten aan de praktijk. Annemarie heeft als onderzoeker inhoudelijke expertise op het gebied van taal, rekenen en digitale vaardigheden (de basisvaardigheden) en
houdt zich daarnaast bezig met de thema’s migranten, onderwijs op entree en mbo 2. Annemarie werkte eerder als NT2-docent, trainer en consultant en weet om die reden goed de vertaalslag te maken naar het onderwijs.
Publicaties
Laaggeletterdheid
- Groot, A., Jonker, V., Wijers, M., & Hoogland, K. (2025). Rekenproblemen in het mbo. ‘s-Hertogenbosch/Utrecht: ECBO/Universiteit/Hogeschool Utrecht. Publicatie »
- Wolf., M, Groot., A., & Van Drie, E. (2025). Inventarisatie taalinterventies in het mbo. ‘s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Groot, A., & Alberto, R. (2024). De stand van zaken rondom gecijferdheid in Nederlandse bibliotheken. ’s-Hertogenbosch: ECBO i.s.m. Hogeschool Utrecht en de Universiteit Utrecht. Publicatie »
- Groot, A., Elderenbosch, M., Wolf, M., Van Drie, E., Reijnders, P. (2024). Leesvaardigheid in het mbo. ‘s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Groot, A., Voskamp, H., Van Drie, E., Alberto, R., Wijers, M., Jonker, V., & Hoogland, K. (2023). De Rekentrein. Onderzoek naar een interventie om gecijferdheid bij ouder en kind te versterken. ‘s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Groot, A., Voskamp, H., Wolf, M., & van Drie, E. (2023). Professionele achtergrond van mbo-docenten basisvaardigheden en burgerschap. ‘s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Groot, A., Dood, C., & Gijsel, M. (2023). Taalontwikkeling stimuleren in de beroepscontext. Expertise Nederlands/ECBO. Publicatie »
- Groot, A., Buiskool, B-J., & Elderenbosch, M. (2023). Tussentijdse evaluatie Vervolgaanpak Laaggeletterdheid 2020-2024. Tel mee met taal. ‘s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Groot, A., Wesseling, W., Van Drie, E., & Van Uden, D. (2023). Literatuuronderzoek Digitaal burgerschap en digitale inclusie. ‘s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Groot, A., Elderenbosch, M., Kleine Deters, B., & Hoogland, K. (2022). Whitepaper. Het belang van gecijferdheid in een digitale context. ‘s-Hertogenbosch: CINOP/ECBO. Publicatie »
- Groot, A., Elderenbosch, M., Van Drie, E., Van Delft, A., Den Hollander, I., & Buiskool, B. (2021). Regionale Programma’s Laaggeletterdheid. Een vergelijkende beschrijving. ’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Groot A. & Lam, J.F. (2020). Handreiking Doelgroepenanalyse. Wat levert de tool geletterdheidinzicht mij op? ’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Groot, A., Coppens, K., & Vinck, K. (2019). Evaluatie subsidieregeling laagtaalvaardige werknemers. ’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Groot, A., m.m.v. Jansens, E. (2019). Meetinstrumenten basisvaardigheden 2019: Een overzicht met beschikbare instrumenten. ’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Groot, A., Coppens, K., & Lam, J. F. (2019). Motiveren van laaggeletterden. Een literatuurstudie naar succesvolle interventies. ’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Groot, A., Christoffels, I., Clement, C., & Lam, J. F. (2018). De laaggeletterden centraal. ’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- De Hoo, M., Bohnenn, E., & Groot, A. (2018). Handreiking digitale vaardigheden volwasseneneducatie. ’s-Hertogenbosch: CINOP. Publicatie »
- Groot, A. (2018). Kwaliteitsborging van het educatieaanbod. Een verkennende rapportage over de kwaliteit van het volwassenenonderwijs. ’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Groot, A. (2018). Aanpak laaggeletterdheid binnen het sociaal domein. Praktijkbeschrijving van pilots van drie gemeenten. ’s-Hertogenbosch: CINOP. Publicatie »
- Groot, A. (2018). NT1leren.nl. Evaluatie van een digitale methodiek om laaggeletterdheid tegen te gaan en maatschappelijke participatie te vergroten. ’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Clement, C., & Groot, A. (2017). Een rijkere taalomgeving in het gezin. De rol van gemeenten bij intergenerationeel leren van basisvaardigheden. Sociaal bestek.
- Christoffels, I., Groot, A., Clement, C., & Lam, J. F. (2017). Preventie door interventie: Literatuurstudie naar lees- en schrijfachterstanden bij kinderen en jongeren. Den Haag: Stichting Lezen en Schrijven. Publicatie »
- Christoffels, I., Smit, S., & Groot, A. (2017). Oefenen.nl in contexten van licentiehouders. Een onderzoek naar gebruik, effectiviteit en kansen voor doorontwikkeling van Oefenen.nl-materialen in begeleide context. Den Haag: Stichting Expertisecentrum Oefenen.nl. Publicatie »
- Groot, A., Lam, J. F., Langens, E., Litjens, P., & Neuvel, J. (2010). Monitor deelname lees- en schrijfonderwijs door laaggeletterden 2009. ’s-Hertogenbosch: CINOP.
- Neuvel, J., Litjens, P., Groot, A., Langens, E., Meziani, M., & Verspiek, M. (2009). Monitor deelname lees- en schrijfonderwijs door laaggeletterden 2008. ’s-Hertogenbosch: CINOP.
Migranten/NT2-onderwijs
- Groot, A., & Wagemakers, S. (2021) Welke activiteiten tijdens het werkplekleren dragen bij aan de taalontwikkeling van volwassen NT2-leerders (inburgeraars)? Kennisrotonde. Publicatie »
- Lam, J. F., Thijssen, R., Groot, A., & Verbakel, D. (2020). Adviesrapport taalschakeltraject onderwijsroute inburgering. Een toelichting op de geformuleerde eindtermen. ’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie » https://ecbo.nl/onderzoekspublicatie/adviesrapport-taalschakeltraject-onderwijsroute-inburgering/
- Groot, A., & Rud, I. (2018). Ondersteuningsbehoefte anderstalige studenten. Een verkenning naar de aard en de omvang van knelpunten en mogelijke oplossingsrichtingen. ’s-Hertogenbosch: ECBO.
- Smulders, H., & Groot, A. (2018). Leerwerktrajecten voor jongeren met een migratie-achtergrond. Een literatuurverkenning naar wat werkt. ’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Groot, A., & Van Wijk, M. (2012). Het vak verstaan. Docentenhandleiding voor het blijven oefenen met verstavaardigheid. ’s-Hertogenbosch: CINOP. Publicatie
- Lam, J. F., De Jong, J., Tijssen, M., Groot, A., Van Emmerik, J., & Downey, R. (2011). Verantwoording Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen. ’s-Hertogenbosch: CINOP.
- Lam, J. F. e.a. (2009) Evaluatie inburgering van allochtone vrouwen (PaVEM). ’s-Hertogenbosch: CINOP. Niet Openbaar.
- Groot, A. (2008). Luister alstublieft! Een onderzoek naar luistervaardigheid in een tweede taal. In A.J.A. Meijers, I. Vedder & W. Lowie (Eds.), Toegepaste taalwetenschap in artikelen. Amsterdam: VU Boekhandel.
Beroepsonderwijs
- Groot, A., Voskamp, H., Wolf, M., & Van Drie, E. (2023). Professionele achtergrond van mbo-docenten basisvaardigheden en burgerschap. ‘s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Groot, A. (2021). Verbind taalonderwijs aan beroepsgerichte vakken en de beroepspraktijk; Vakblad Profiel, oktober, 24-25. Publicatie »
- Groot, A., & Wijers, M. (2021) Special Needs bij het nieuwe rekenexamen mbo. Publicatie »
- Groot, A. (2021). Onderzoeksrapportage grip op leerpotentieel.
- Van Meelis, I., De Maa, J., Scheltinga, F., & Groot, A. (2021). Formatief evalueren van Nederlands in het mbo: Beproefde technieken om inzicht te krijgen in het leren van studenten. ’s-Hertogenbosch: ECBO i.s.m. ITTA en Universiteit Utrecht. Publicatie »
- Groot, A., Jonker, V., Veldhuis, M., Wijers, M., & Woertman, E., m.m.v. El Abouti, S., Hofman, I., Hordijk, C., Korkmaz, B., Lampe, M., Luth, M., Meijer, W., Meijer, N., & Robinson, R. (2021). Formatief evalueren van rekenen in het mbo: Beproefde technieken om inzicht te krijgen in het leren van studenten. ’s-Hertogenbosch: ECBO i.s.m. ITTA en Universiteit Utrecht. Publicatie »
- Expertgroep Herijking Rekeneisen mbo (2020). Rekeneisen voor het middelbaar beroepsonderwijs. Den Haag: Ministerie van OCW. Publicatie »
- De Graaf, D., Petit, R., Hermanussen, J., Rud, I., Van der Ven, K., De Groot, A., & Van den Berg, E. (2018). Doorlopende leerlijnen vmbo-mbo anno 2018. Vierde monitor vakmanschap-, technologie- en beroepsroute. Onderzoek in opdracht van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Amsterdam: SEO Economisch Onderzoek i.s.m. Kohnstamm Instituut en ECBO. Publicatie »
- Meijer, J., Buisman, M., Christoffels, I., Groot, A., Jonker, V., Kuijper, S., & Wijers, M. (2018). De rekentoetsen voor leerlingen met Ernstige Rekenproblemen (ER). Amsterdam: Kohnstamm Instituut. Publicatie »
- Groot, A., Christoffels, I. (2018). Wat is er bekend over de oorzaken van rekenzwakte bij studenten binnen het mbo? (KR. 342) Publicatie »
- Groot, A., Christoffels, I. (2018). Wat is het effect van vrij lezen in de les op het leerklimaat in de klas (op het mbo)? (KR. 381) Publicatie »
- Groot, A., Bolle, T., & Van Meelis, I. (2016). Taalbewust lesgeven op het mbo. Naar betere taalprestaties op mbo-entree en niveau 2. ECBO. Publicatie »
- Imandt, M., Van de Berg, E., Heyma, A., Mulder, J., Schipperheyn, R., Hermanussen, J., Groot, A., Petit, R., Glaudé, M., Pater, C., & Van der Meijden, A. ( 2016). Monitor Vakmanschap- en technologieroutes. Tweede meting. OCW. Publicatie »
- Groot, A., Buisman, M., Houtkoop, W., & Steehouder, P. (2015). Taalniveaus op het mbo. De leesvaardigheid van Nederlandse mbo’ers in (inter)nationaal perspectief. ’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Hermanussen, J., Groot, A., & Schipperheijn, R. (2014). Toegankelijkheid mbo 2-opleidingen. Verkennend onderzoek. ’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Baay, P., Klaeijsen, A., & Groot, A. (2017). Zelf-assessment 21ste-eeuwse docentvaardigheden. ’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Van Toly, R., Groot, A., Klaeijsen, A., & Brouwer, P. (2017). Ervaren werkdruk in het mbo. ’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Cuppen, J., Kans, K., Brouwer, P., Groot, A., & Van der Heijden, B. (2017). Werk hebben en werk houden in het mbo. Employability van onderwijsgevend personeel. ’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Groot, A., Christoffels, I., & Brekelmans, J. (2015). Rekenonderwijs nieuwe stijl krijgt vorm. Profiel, nr. 6, 15-16.
- Christoffels, I. K., & Groot, A. (2014). Rekenen in het MBO: Rekenles lastige opgave. ECBO. Publicatie »
- Raaphorst, E., & Groot, A. (2014). Examens Nederlands in het mbo. Zijn instellingen er klaar voor? ECBO. Publicatie »