Eindrapportage: “Evaluatie convenanten lerarentekort primair onderwijs in de G5″
Auteurs:
José Hermanussen, Maartje Stroo, Bart Kleine Deters (ECBO) Emina van den Berg, Koen van der Ven (SEO Economisch Onderzoek)
Publicatiedatum:
Thema:
Leraren / docenten / opleiders
APA-referentie:
Hermanussen, J., Stroo, M., Kleine Deters, B., van den Berg, E., van der Ven, K. (2024), Evaluatie convenanten lerarentekort primair onderwijs in de G5. 's-Hertogenbosch ECBO/SEO
Korte samenvatting:
Omdat de personeelstekorten in het primair onderwijs het meest acuut zijn in de G5 (Almere, Amsterdam, Utrecht, Den Haag en Rotterdam), hebben deze steden in 2020 noodplannen opgesteld en per stad een convenant afgesloten om het lerarentekort aan te pakken. De maatregelen uit de convenanten zijn sinds 1 september 2020 in uitvoering. Op verzoek van OCW is de uitvoering gemonitord en geëvalueerd door ECBO en SEO Economisch Onderzoek. De hoofdvraag luidde: In hoeverre draagt de uitvoering van de maatregelen in de convenanten bij aan vermindering van de personeelstekorten?
De convenanten vertonen overeenkomsten in hun aanpak van het lerarentekort, langs vier pijlers die in alle convenanten in meer of mindere mate aandacht krijgen:
- Nieuwe instroom van leraren: onder andere door wervingscampagnes voor de regeling zijinstroom en het aantrekken van pas afgestudeerde pabo-studenten.
- Anders organiseren van het onderwijs: onder andere door een alternatieve invulling van de vijfde lesdag en de inzet van vakleerkrachten.
- Anders opleiden van leraren: onder andere door maatwerkopleidingen.
- Behoud van personeel: onder andere door het verlagen van de werkdruk van leraren en het bieden van meer loopbaanperspectief.
Binnen en tussen de convenanten is er veel samenwerking om het lerarentekort te bestrijden. Uit vragenlijsten en gesprekken blijkt dat besturen overwegend positief zijn over de samenwerking. Gezamenlijke afspraken, zoals over de inschaling van zij-instromers, helpen concurrentie te voorkomen. De samenwerking met gemeenten en lerarenopleidingen is in alle steden verbeterd. Hoewel gezamenlijke afspraken zijn gemaakt om concurrentie te voorkomen, blijkt solidariteit in de praktijk echter lastig, vooral bij hoge tekorten en toenemende druk. Grote besturen zijn gemiddeld liever over solidariteit dan kleine besturen.
De doeltreffendheid van de maatregelen in de convenanten kan niet zuiver worden vastgesteld. De maatregelen worden als samenhangend ‘pakket’ gezien, die op elkaar inwerken, onderling verweven zijn en veelal op dezelfde uitkomstmaten gericht zijn. Uitzondering hierop zijn de maatregelen ten aanzien van de zij-instroom, die duidelijk nieuwe leraren hebben opgeleverd. De cijfers over de tekorten tonen aan dat het lerarentekort nog niet is opgelost, integendeel zelfs. Betrokkenen bij de convenanten zijn er echter van overtuigd dat zonder deze maatregelen het tekort groter zou zijn.
Opbrengsten en factoren van invloed per pijler
Nieuwe instroom van leraren
De extra maatregelen in het voortraject voor zijinstromers hebben in alle vijf steden tot minder uitval geleid, mede dankzij verbeterde informatievoorziening en rolmodellen die een realistisch beeld van het leraarschap geven. Versterkte begeleiding en coaching helpen starters hun plek te vinden; zij voelen zich minder alleen en ervaren de coach als waardevol. De uniforme stagevergoeding in Den Haag verbetert het lerarenimago en in Rotterdam treedt 80% van onderwijsondersteuners na diplomering in dienst.
Anders organiseren
Een structurele visie op anders organiseren werkt effectiever dan ad-hoc beslissingen. Hoewel het effect op de vraag naar leraren niet direct meetbaar is, zijn er indirecte veranderingen, zoals een toename van niet-onderwijzend personeel en specifieke platforms voor externe professionals.
Anders opleiden
In steden die zich toeleggen op het professionaliseren van onderwijsondersteunend personeel, zoals Almere en Amsterdam, wordt positief gereageerd op de groeiperspectieven en de erkenning die dit met zich meebrengt. Over het algemeen wordt de samenwerking tussen opleidingsinstellingen en scholen als verbeterd ervaren, met name in steden als Utrecht en Rotterdam, waar een gedeelde visie en solidariteit de basis vormen. Financiële aspecten blijken cruciaal voor het succes, waarbij gedekte studiekosten en heldere salarisstructuren bijdragen aan positieve resultaten.
Behoud van personeel
In zowel Amsterdam als Utrecht worden de ontstane netwerken vanuit de maatregelen als waardevol beschouwd, omdat ze bewustzijn creëren over loopbaankansen en de rol van schoolbesturen als werkgevers. Amsterdam heeft ook financiële prikkels ingezet om het beroep aantrekkelijker te maken, wat als positief wordt ervaren, hoewel de effecten nog niet volledig zijn onderbouwd.
De onderzoekers concluderen: De doeltreffendheid van de maatregelen in de convenanten kan niet zuiver worden vastgesteld. De maatregelen worden als samenhangend ‘pakket’ gezien, die op elkaar inwerken, onderling verweven zijn en veelal op dezelfde uitkomstmaten gericht zijn. Uitzondering hierop zijn de maatregelen ten aanzien van de zij-instroom, die duidelijk nieuwe leraren hebben opgeleverd. De cijfers over de tekorten tonen aan dat het lerarentekort nog niet is opgelost, integendeel zelfs. Betrokkenen bij de convenanten zijn er echter van overtuigd dat zonder deze maatregelen het tekort groter zou zijn.
Download de onderzoekspublicatie
Drs. Jose Hermanussen
Drs. Jose Hermanussen
Jose Hermanussen heeft ruim 20 jaar ervaring in het beleids- en praktijkgericht onderwijsonderzoek. Haar methodologische expertise is breed en omvat zowel de uitvoering van casestudies en surveyonderzoek als proces-, effect- en verklarende evaluaties. Inhoudelijk is ze gespecialiseerd in vraagstukken op het vlak van organisatie, beleid en bestuur van mbo-instellingen in relatie tot versterking van onderwijskwaliteit, docentprofessionalisering en regionale samenwerking.
Momenteel leidt ze binnen deze domeinen meerjarig NRO-onderzoek. Recentelijk was zij ook als projectleider verbonden aan het landelijk onderzoek naar de meerwaarde van Samen Opleiden en Professionaliseren (SO&P) en aan het surveyonderzoek Branchecode goed bestuur in het mbo. Daarnaast is en was zij als (deel)projecteider betrokken bij landelijke beleidsmonitoren (OCW/NRO), zoals Sterk Beroepsonderwijs, Toelatingsrecht, de Evaluatie Innovatiearrangement Beroepskolom en de monitor Doorlopende leerlijnen vmbo-mbo. Eerder was zij projectleider van het landelijk onderzoek naar de kwalificatiestructuur als inhoudelijk kader voor leerplanontwikkeling in het mbo.
Zij heeft specifieke ervaring met onderzoek naar de doorwerking of impact van interventies. In dit verband heeft zij onder meer onderzoek verricht naar de impact van landelijke wijzigingen in het beleid ten aanzien van de intake- en plaatsing van kwetsbare doelgroepen in het mbo.
Publicaties
- Wolf, M, Veldhuizen, N. van, Hermanussen,J., Scholten, E. (2026). INDUCTIE IN HET HBO EINDRAPPORT ACTIE-ONDERZOEK (2026). Zestor, arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo Publicatie »
- Hermanussen, J. & de Kock,J. (2025). Sleutelfactoren als kompas voor duurzame ontwikkeling. Eerste berichten uit het consortium NRO MIEC Brabant mbo. DNMonline
- Wolf, M., & Hermanussen, J. (2024). Evaluatie pilot doorlopende begeleiding startende leraren. ECBO. Publicatie »
- Beckers, J., Hermanussen, J., Stevens, R., Pluym, I., van der. (2024) What Lies Beneath: A Development-Oriented Auditing Approach to Understand Organizations Beyond the Surface of Hard-Control. Psychological Reports 2024, Vol. 0(0) 1–20. Publicatie »
- Hermanussen, J., van der Sluis, M., & Wolf, M. (2024). Versterking van het bestuurlijk vermogen van mbo-instellingen voor professionalisering van onderwijsteams. ECBO/TIAS. Publicatie »
- De Graaf, D., Petit, R., Hermanussen, J., Ferket, R. (2024). Doorlopende leerroutes VMBO-MBO 2024. SEO Economisch onderzoek/ Kohnstamm Instituut/ ECBO. Publicatie »
- Hermanussen, J., Stroo, M., Kleine Deters, B., van den Berg, E. & van der Ven, K. (2024). Eindrapport Evaluatie convenanten lerarentekort primair onderwijs in de G5. ‘s-Hertogenbosch: ECBO Publicatie »
- Sluis, M.E. van der; Hooge, E.H.; Hermanussen, J. (2023). The importance of managerial interactions and social capital at school board level for educational improvement. Paper at the Annual Meeting of the American Educational Research Association (AERA) Chicago, April 2023.
- Hermanussen, J., Stroo, M., Kleine Deters, B., van den Berg, E. & van der Ven, K. (2022). Tussenrapport Evaluatie convenanten lerarentekort primair onderwijs in de G5. ‘s-Hertogenbosch: ECBO Publicatie »
- Eimers, T., Roelofs, M., Leest, B., Hermanussen, J., Ferket, R., Scheeren, L., & Van Schoonhoven, R. (2022). Evaluatie en monitoring wet vroegtijdige aanmelddatum en toelatingsrecht mbo 2022. Publicatie »
- Eimers, T., Leest, B., & Hermanussen, J. (2022). Onderzoek naar de Voorziening Vroegtijdig Aanmelden (VVA). Nijmegen: KBA Nijmegen. Publicatie »
- Hermanussen, J. (2022). Nieuwe auditvorm versterkt de kwaliteitscultuur. MBO Today, september. Publicatie »
- Hermanussen, J. (2022). Op weg naar 100% Samen Opleiden en Professionaliseren in po, vo en mbo. De Nieuwe Meso, juni (nr. 2), 10-13. Publicatie »
- Hermanussen, J., Stevens, R., Beckers, J., & Van der Pluym, I. (2022). Met de instellingsaudit op weg naar professionele onderwijsorganisaties in het mbo. ‘s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Eimers, T., Roelofs, M., Leest, B., Hermanussen, J., Ferket, R., & Van Schoonhoven, R. (2021). Evaluatie en monitoring wet vroegtijdige aanmelddatum en toelatingsrecht mbo Tussenrapportage 2021. Basisrapport. Nijmegen: KBA Nijmegen i.s.m. ECBO en Vrije Universiteit. Publicatie »
- Teurlings, C., & Hermanussen, J. (2021). Leren en werken in opleidingsteams. Publicatie » (NRO)
- Ritzen, H., Vermeulen, M., Hermanussen, J., & Oosterling, M. (2021). De derde leerweg in het mbo: Responsiviteit van roc’s. Resultaten uit het ECBO-TIAS Discussiepanel. De Nieuwe Meso, september (nr. 3), 56-61. Publicatie »
- Van der Sluis, M., & Hermanussen, J. (2021). Bestuurlijke gemeenschap in het mbo. Verslag van anderhalf jaar onderzoek bij een ROC, een AOC en een vakschool. De Nieuwe Meso, september (nr. 3), 10-14. Publicatie »
- Hermanussen, J., & Van Herpen, S., m.m.v. Van Bussel, M., Ferket, R., Groot, A., Almushat, A., & Wagemakers, S. (2021). De meerwaarde van Samen Opleiden & Professionaliseren: Input ten behoeve van de groeistrategie. ’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Kamphuis, A., Hermanussen, J., Vermeulen, M., & Camps, T. (2020). Beoordelen en examineren in het mbo in tijden van Corona. Whitepaper, ECBO/TIAS. Publicatie »
- Vermeulen, M., Hermanussen, J., & Oosterling, M., m.m.v. Van der Sluis, M., & Camps, T. (2020). Governance in het mbo tijdens en na corona. Schoolmanagement • juni 2020 • nummer 3, Sdu. Publicatie »
- Eimers, T., Roelofs, M., Jenniskens, T., Hermanussen, J., Ferket, R., & Van Schoonhoven, R. (2020). Evaluatie en monitoring wet vroegtijdige aanmelddatum en toelatingsrecht mbo. Tussenrapportage 2019 deel 2. Nijmegen: KBA i.s.m. ECBO en Vrije Universiteit. Publicatie »
- De Graaf, D., Petit, R., Hermanussen, J., Ferket, R., Van der Ven, K., & Rud, I. (2020). Doorlopende leerlijnen vmbo-mbo: Laatste specifieke monitor vakmanschap-, technologie- en beroepsroutes. Amsterdam: SEO Economisch Onderzoek. Publicatie »
- Hermanussen, J., & Smulders, H. (2020). Kennisateliers MBO; Over theorie, model en praktijk. ’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Eimers, T., Leest, B., Aalbers, P., Hermanussen, J., Ferket, R., & Van Schoonhoven, R. (2019). Evaluatie en monitoring wet vroegtijdige aanmelddatum en toelatingsrecht mbo. Tussenrapportage 2019 deel 1. Nijmegen: KBA, i.s.m. ECBO en Vrije Universiteit Amsterdam. Publicatie »
- De Graaf, D., Petit, R., Hermanussen, J., Rud, I., Van der Ven, K., De Groot, A., & Van den Berg, E. (2018). Doorlopende leerlijnen vmbo-mbo anno 2018. Vierde monitor vakmanschap-, technologie- en beroepsroute. Onderzoek in opdracht van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Amsterdam: SEO Economisch Onderzoek i.s.m. Kohnstamm Instituut en ECBO. Publicatie »
- Brouwer, P., Hermanussen, J., Vink, R., Doppenberg, J., Van den Hout, J., & Van Kan, C., m.m.v. Hazelhoff, R., Kuipers, P. J., Pierik, E., Diender, W., Van de Berekamp, L., Schnoing, M., & Koster, M. (2019). Samenwerken aan onderwijskwaliteit. ‘s-Hertogenbosch: ECBO i.s.m. IVA Onderwijs, Hogeschool van Amsterdam, Eindhoven school of Education, Hogeschool van Arnhem en Nijmegen, ROC van Twente, Rijn IJssel, Deltion College, MBO Utrecht en Helicon. Publicatie »
- Hermanussen, J., Bijman, D., Brouwer, P., & Stevens, R. (2018). Branchecode goed bestuur in het mbo; Survey-onderzoek stand van zaken 2018. ‘s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Heyma, A., Petit, R., Cuppen, J., Van den Berg, E., & Hermanussen, J. (2017). Implementatie doorlopende leerlijnen vmbo-mbo: Derde monitor vakmanschap-, technologie- en beroepsroutes. Amsterdam: SEO Economisch Onderzoek.
- Hermanussen, J., & Christoffels, I., m.m.v. Cuppen, J. (2017). Stagematching in het mbo. Verschillende perspectieven. ‘s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Hermanussen, J., & Brouwer, P. (2017). Van controleren naar leren. De Nieuwe Meso, 4 (4), 37-41
- Imandt, M., Van den Berg, E., & Heyma, A., Mulder, J., Schipperheyn, R., & Hermanussen, J., Groot, A., Petit, R., Glaudé, M., Pater, C., & Van der Meijden, A. (2016). We zijn begonnen! Tweede meting monitor Vakmanschap- en technologieroutes. Amsterdam: SEO Economisch Onderzoek i.s.m. ECBO en Kohnstamm Instituut.
- Hermanussen, J., & Brinkman, M. (2016). Werken met data. De Nieuwe Meso, september 2016 (3), 37-41. Publicatie »
- Hermanussen, J., & Brouwer, P. (2016). De zorg voor onderwijskwaliteit in het mbo. De sector mbo aan zet?! ‘s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- De Jong, J. A., Wierstra, R. F. A., & Hermanussen, J. M. (2016). An exploration of the relationship between academic and experiential learning approaches in vocational education. British Journal of Educational Psychology.
- Kans, K., Cuppen, J., Groeneveld, M. J., & Hermanussen, J. (2016). Bredere opleidingen voor een smallere doelgroep? Ontwikkelingen in de samenstelling van instroom en breder opleiden op mbo niveau 2. ’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Brouwer, P., Hermanussen, J., & Van Kan, C. (2016). Het (onbenutte) potentieel van mbo-teams. Nederlands tijdschrift voor onderwijsrecht en onderwijsbeleid, 4, 266-281. Publicatie »
- Hermanussen, J., & Moerkamp, T. (2015). Beleidsontwikkeling van onderop. Wat het beroepsonderwijs kan leren van innovatieve praktijken van professionals in de jeugdzorg, verpleegkundige zorg en politie.‘s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Groeneveld, M.-J., Hermanussen, J., & Schipperheyn, R. (2015). Jongeren uit vso en pro op weg naar een baan. Een onderzoek naar de Borissystematiek van SBB. ‘s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Brouwer, P., Hermanussen, J., & Van Kan, C. (2015). Samenwerkende teams in het mbo: Een verkenning naar de professionele leercultuur in mbo-teams. ‘s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Hermanussen, J., & Groenenberg, R. (2015). De kick van het kunnen. Praktijk en onderzoek samen aan de slag. De Nieuwe Meso.
- Brouwer, P., Hermanussen, J., Hoeve, A., Thomsen, M., & Van de Venne, L. (2014). Samenwerkende teams in het mbo: De ontwikkeling van de teamportretmethodiek. ‘s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Hermanussen, J., Groot, A., & Schipperheyn, R., m.m.v. Smulders, H., & Neuvel, J. (2015). Verkennend onderzoek toegankelijkheid mbo 2-opleidingen. ‘s-Hertogenbosch: ECBO.
- Van de Venne, L., Hermanussen, J., Honingh, M., & Van Genugten, M. (2014). De dagelijkse zorg voor onderwijskwaliteit in het mbo. Bouwstenen voor een aanpak. ‘s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Brouwer, P., Hermanussen, J., Hoeve, A., Thomsen, M., & Van de Venne, L. (2013). Samenwerkende teams in het mbo: een teamportret. ‘s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Moerkamp, T., & Hermanussen, J. (2013). In gesprek over teamdoelen en professionele identiteit. Utrecht/’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Hermanussen, J., Verheijen, E., & Visser, K. (2013). Leerplanontwikkeling in het middelbaar beroepsonderwijs. Utrecht/’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Hermanussen, J. (2013). Werken in teams in het middelbaar beroepsonderwijs. Een kennisbasis. Utrecht/’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Thomsen, M., & Van de Venne, L. (2012). Goed bestuur in het mbo; Vorderingen in de implementatie van de Code Goed Bestuur in de bve-sector. Utrecht/’s-Hertogenbosch: Expertisecentrum Beroepsonderwijs. Publicatie »
- Hermanussen, J., Oosterhof, A., & Streefland, F. (2012). De bijdrage van HRM aan teams in het mbo – verschillende perspectieven. Utrecht/’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Groenenberg, R., & Hermanussen, J. (2012). Met inzet, geduld en maatwerk. Lesgeven aan deelnemers in mbo niveau 1 of 2. Utrecht/’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Groenenberg, R., & Hermanussen, J. (2012). Docent in mbo niveau 1 of 2, een vak apart. Utrecht/’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Moerkamp, T., Hermanussen, J., Groenenberg, R., Visser, K., Thomsen, M., Streefland, F., & Oosterhof, A. (2011). Personeelsbeleid in het mbo. Bouwstenen voor bezinning en beleid. Meso-focus 80.
- Hermanussen, J., De Bruijn, E., & Van der Venne, L. (2010). ‘Beslist pareltjes’. Opbrengst van vijf jaar innoveren in de beroepskolom. Profiel, maart 2010 (2), 25-27.
- Hermanussen, J., Smulders, H., & De Bruijn, E. (2004). Evaluatie Innovatiearrangement Beroepskolom 2004: Eindrapport tranche 2004. ‘s-Hertogenbosch: Centrum voor Innovatie van Beroepsopleidingen i.s.m. Het Platform Beroepsonderwijs.
- Groenenberg, R., & Hermanussen, J., m.m.v. Telle, H., Van Hooff, B., Kleuskens, R., Van den Berg, J., Brakels, J., & Hommen, E. (2008). Monitor TechnoTalent: Een voorbeeld van praktijkgestuurd monitoren. ‘s-Hertogenbosch: Centrum voor Innovatie van Beroepsopleidingen i.s.m. Technotalent Groep.
- De Bruijn, E., Hermanussen, J., & Van de Venne, L. (2008). Evaluatie Innovatiearrangement Beroepskolom 2003: Eindrapport tranche 2003. ‘s-Hertogenbosch: Centrum voor Innovatie van Beroepsopleidingen i.s.m. Het Platform Beroepsonderwijs.
- De Bruijn, E., Hermanussen, J., & Van de Venne, L. (2008). Evaluatie Innovatiearrangement Beroepskolom 2004: Voortgangsrapport tranche 2004. ‘s-Hertogenbosch: Centrum voor Innovatie van Beroepsopleidingen i.s.m. Het Platform Beroepsonderwijs.
- Hermanussen, J. M., Teurlings, C., & Van der Neut, I. (2007). Op weg naar ondernemend docentschap. Ervaringen uit ‘Samen op scholen’. ‘s-Hertogenbosch: CINOP Expertisecentrum. Publicatie»
- Hermanussen, J. M. (2003). Een wereld te winnen. Project portret TechnoTalent. Delft: Axis.
- Hermanussen, J. M., Eimers, T. (2003). Case onderwijs in drie verschillende onderwijstypen. Projectportret Groen en Rood. Delft: Axis.
- Hermanussen, J. M., Joukes G, (2002). Techniek in de peiling. Analyse profielkeuze havo/vwo, instroom hbo en wo bèta/techniek. Delft: Axis.
- Hermanussen, J. M. (2002). De ICT arbeidsmarkt nader bekeken. Een kwantitatieve analyse van vraag en aanbod. Periode 1996-2002. Delft: ICTpunt Nederland.
- Hermanussen, J. M, Wierstra, R. F. A., De Jong, J. A., & Thijssen, J. G. L. (2001). Learning styles in vocational work experience. The journal of vocational education research 25 (4), 445-471.
Dr. Bart Kleine Deters
Dr. Bart Kleine Deters
Bart is een breed geïnteresseerde senior onderzoeker. Als jurist en bestuurskundige heeft hij een interessante combinatie van vaardigheden, zowel kwalitatief als kwantitatief. Zo combineerde hij diepgravende analyse van onderwijswetgeving met statistische impactevaluatie voor z’n promotieonderzoek aan United Nations University in Maastricht. Zijn ervaring als docent helpt hem om scherp te blijven op praktische toepasbaarheid van onderzoeksresultaten.
Publicaties
- Den Tuinder, E., De Jong, A., Van Kan, C., Tas, T., Brouwer, P., Kleine Deters, B., & Runhaar, P. (2026) Samen meer impact – De positie van masteropgeleide docenten in het mbo DNM Online https://dnmonline.nl/2026/02/18/de-positie-van-masteropgeleide-docenten-in-het-mbo/
- Broek, S., Mulders, M., Levels, M., Buiskool, B.-J., Lindeboom, G.-J., Espéret, A., Coenen, J., Kleine Deters, B., Elderenbosch, M., & Wolf, M. (2025). Eindrapport—Onderzoek Verbreding wettelijke taak LLO. ’s Hertogenbosch en Utrecht:ECBO en Ockham IPS. https://ecbo.nl/onderzoekspublicatie/onderzoek-verbreding-wettelijke-taak-llo/
- Brouwer, P., De Jong, A., Van Kan, C., Kleine Deters, B., Runhaar, P., Tas, T., Den Tuinder, E., Van Doesum, K., Neuteboom, H., Nienhuis, C., Woudt, J., & Springeling, G. (2025). Versterking van de impact van masteropgeleide docenten op de onderwijspraktijk in het mbo: Een HR-perspectief (Eindrapport, project 40.5.22620.048). Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek. https://www.nko.nl/onderzoeksprojecten/versterking-van-de-impact-van-masterdocenten-op-de-onderwijspraktijk-in-het-mbo-een-hr-perspectief
- Kennisrotonde. (2025). Welke interventies van docenten bevorderen bij mbo4-studenten de transfer van kennis naar toepassingssituaties? (KR.2230) https://www.kennisrotonde.nl/vraag-en-antwoord/transfer-van-kennis-naar-toepassing-bij-mbo4
- Kennisrotonde. (2024). Is het waar dat leerlingen in de bovenbouw van het primair onderwijs hogere taalprestaties halen door het spelen van gezelschapsspelletjes in vergelijking met reguliere taallessen? (KR. 1903) https://www.kennisrotonde.nl/vraag-en-antwoord/beter-presteren-taal-gezelschapsspelletjes
- Kleine Deters, B., Noll, K., Van der Wel, J., Wolf, M., & Gommers, A. (2024). Marktverkenning Schoolboeken en licenties in het mbo. Amsterdam: Regioplan. Publicatie »
- Vadenescu, A., Kleine Deters, B., Wolf, M., Lubberman, J. (2024). Verkenning naar praktijkgericht onderzoek in het mbo. Amsterdam: Regioplan. Publicatie »
- Hermanussen, J., Stroo, M., Kleine Deters, B., van den Berg, E. & van der Ven, K. (2024). Eindrapport Evaluatie convenanten lerarentekort primair onderwijs in de G5. ‘s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Hoeve, A., Kans, K., Van Vlokhoven, H., Bakker, M., Bus, L., & Kleine Deters, B. (2024). Zorg voor de Toekomst. Praktijkroutes ontwikkelen in vier scenario’s. ‘s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Kleine Deters, B., & Van Amerongen, M. (2023). Is het waar dat het spelen van gezelschapsspelletjes met basisschoolkinderen bijdraagt aan het versterken van inhibitie en cognitieve flexibiliteit? (KR.1663) Den Haag: Kennisrotonde. Publicatie »
- Kleine Deters, B., Lans, T., & Schoemaker, T., m.m.v. Koning, I., (2023). Digitaal ondersteund leren als versneller van kennisbenutting in de energietransitie. Eindrapportage onderzoeksproject in opdracht van Rijksdienst voor Ondernemend Nederland/Topsector Energie. ECBO. Publicatie »
- Kleine Deters, B., Dulam, T., & Hoogland, K. (2023). Wat werkt bij het versterken van gecijferdheid? Expertisepunt Basisvaardigheden/Movisie. Publicatie »
- Bours, J., Goes, A., Kleine Deters, B., Koole, P., Moekotte, P., Muskee, B., Van Nieuwland, H., Quinten, L., Snippert, K., & Talstra, J. (2023). Onderwijsinnovatie en kwaliteit: vriend of vijand? De leeropbrengsten van de coalitie Onderwijsinnovatie. Wijchen: Kwaliteitsnetwerk mbo. Publicatie »
- Hermanussen, J., Stroo, M., Kleine Deters, B., Van den Berg, E., & Van der Ven, K. (2022). Tussenevaluatie convenanten lerarentekort primair onderwijs in de G5. ‘s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Bremer, B., Kleine Deters, B., Kleinendorst, W., Van Uden, D., & Wesseling, W. (2022). Kansen voor serious games in het mbo. ‘s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Van den Braak, G., Van Delft, A., Gorter, M., Kleine Deters, B., Nieuwenhuis, L., & Oostveen, A. (2022). Evaluatie van de leerwerkloketten. Amsterdam: Regioplan. Publicatie »
- Dekkers, H., Kleine Deters, B., Grootenboer, F., Lans T., & Schoenmaker, T. (2022). Digital learning als versneller van kennisbenutting in de energietransitie. ‘s-Hertogenbosch: CINOP/ECBO. Publicatie »
- Groot, A., Elderenbosch, M., Kleine Deters, B., & Hoogland, K. (2022). Whitepaper. Het belang van gecijferdheid in een digitale context. ‘s-Hertogenbosch: CINOP/ECBO. Publicatie »
- Boels, L., Hoogland, K., Jonker, V., Kleine Deters, B., & Wijers, M. (2022). Het interpreteren en begrijpen van hedendaagse informatiebronnen. Utrecht: Hogeschool Utrecht. Publicatie »
- Coenen, J., Broek, S., Kleine Deters, B., Zandvliet, K., Hamoudeh, B., & Jacobs, W. (2021) Eindevaluatie experiment flexstuderen. ’s-Hertogenbosch: ECBO, Ockham-IPS, & SEOR. Publicatie »
- Kleine Deters, B., Kans, K., & Wagemakers, S. (2021). Welke competenties van (werk)begeleiders in hybride leeromgevingen dragen bij aan competentieontwikkeling van studenten? (KR.1154). Den Haag: Kennisrotonde. Publicatie »