De toekomst begint vandaag
21ste-eeuwse vaardigheden in het beroepsonderwijs
Auteurs:
Ingrid Christoffels & Pieter Baay
Publicatiedatum:
Thema:
Basisvaardigheden
APA-referentie:
Christoffels, I., & Baay, P. (2016). De toekomst begint vandaag: 21ste-eeuwse vaardigheden in het beroepsonderwijs. 's-Hertogenbosch: Expertisecentrum Beroepsonderwijs.
Korte samenvatting:
Van de huidige banen in Nederland verdwijnt volgens voorspellingen de komende twintig jaar bijna de helft. Een gevolg van computerisering en andere megatrends in de samenleving. Daardoor zal ook het werk dat behouden blijft van karakter veranderen. Tegelijk zullen nieuwe banen ontstaan. Niemand weet nog hoe die eruit gaan zien. Maar duidelijk is al wel dat de werknemer van straks over meer en/of andere kwaliteiten zal moeten beschikken dan voorheen. Waar gaat het eigenlijk om? Over die ?21ste-eeuwse vaardigheden? wordt veel gesproken. Maar waar gaat het precies om? Deze publicatie geeft daar antwoord op. Ingrid Christoffels en Pieter Baay schetsen aan de hand van literatuuronderzoek welke veranderingen op de arbeidsmarkt en in de maatschappij op ons afkomen. En welke eisen die ontwikkelingen stellen aan werknemers en burgers van de toekomst. Dat komt samen in een set 21ste-eeuwse vaardigheden die in het bijzonder relevant zijn voor het beroepsonderwijs. Wegwijzer en vraagbaak ?De toekomst begint vandaag? is bedoeld als wegwijzer en vraagbaak voor professionals uit het beroepsonderwijs. De publicatie gaat uitvoerig in op de aard en inhoud van de belangrijkste 21ste-eeuwse vaardigheden. Bespreekt onderzoek naar enkele van deze vaardigheden. En gaat in op hoe die in de soms overvolle curricula van het beroepsonderwijs toch een stevige plek kunnen krijgen. Om op die manier studenten optimaal voor te bereiden op de toekomst. Een uitdaging van formaat, want: die toekomst begint vandaag!
Download de onderzoekspublicatieVoor meer informatie neem contact op
Annemarie Groot MA
Annemarie Groot MA
Annemarie is een gedreven onderzoeker met zowel ruime ervaring in kwalitatief onderzoek als met kwantitatieve analyses. Zij is resultaatgericht en is sterk in het verbinden van onderzoeksresultaten aan de praktijk. Annemarie heeft als onderzoeker inhoudelijke expertise op het gebied van taal, rekenen en digitale vaardigheden (de basisvaardigheden) en
houdt zich daarnaast bezig met de thema’s migranten, onderwijs op entree en mbo 2. Annemarie werkte eerder als NT2-docent, trainer en consultant en weet om die reden goed de vertaalslag te maken naar het onderwijs.
Publicaties
Laaggeletterdheid
- Groot, A., Jonker, V., Wijers, M., & Hoogland, K. (2025). Rekenproblemen in het mbo. ‘s-Hertogenbosch/Utrecht: ECBO/Universiteit/Hogeschool Utrecht. Publicatie »
- Wolf., M, Groot., A., & Van Drie, E. (2025). Inventarisatie taalinterventies in het mbo. ‘s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Groot, A., & Alberto, R. (2024). De stand van zaken rondom gecijferdheid in Nederlandse bibliotheken. ’s-Hertogenbosch: ECBO i.s.m. Hogeschool Utrecht en de Universiteit Utrecht. Publicatie »
- Groot, A., Elderenbosch, M., Wolf, M., Van Drie, E., Reijnders, P. (2024). Leesvaardigheid in het mbo. ‘s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Groot, A., Voskamp, H., Van Drie, E., Alberto, R., Wijers, M., Jonker, V., & Hoogland, K. (2023). De Rekentrein. Onderzoek naar een interventie om gecijferdheid bij ouder en kind te versterken. ‘s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Groot, A., Voskamp, H., Wolf, M., & van Drie, E. (2023). Professionele achtergrond van mbo-docenten basisvaardigheden en burgerschap. ‘s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Groot, A., Dood, C., & Gijsel, M. (2023). Taalontwikkeling stimuleren in de beroepscontext. Expertise Nederlands/ECBO. Publicatie »
- Groot, A., Buiskool, B-J., & Elderenbosch, M. (2023). Tussentijdse evaluatie Vervolgaanpak Laaggeletterdheid 2020-2024. Tel mee met taal. ‘s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Groot, A., Wesseling, W., Van Drie, E., & Van Uden, D. (2023). Literatuuronderzoek Digitaal burgerschap en digitale inclusie. ‘s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Groot, A., Elderenbosch, M., Kleine Deters, B., & Hoogland, K. (2022). Whitepaper. Het belang van gecijferdheid in een digitale context. ‘s-Hertogenbosch: CINOP/ECBO. Publicatie »
- Groot, A., Elderenbosch, M., Van Drie, E., Van Delft, A., Den Hollander, I., & Buiskool, B. (2021). Regionale Programma’s Laaggeletterdheid. Een vergelijkende beschrijving. ’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Groot A. & Lam, J.F. (2020). Handreiking Doelgroepenanalyse. Wat levert de tool geletterdheidinzicht mij op? ’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Groot, A., Coppens, K., & Vinck, K. (2019). Evaluatie subsidieregeling laagtaalvaardige werknemers. ’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Groot, A., m.m.v. Jansens, E. (2019). Meetinstrumenten basisvaardigheden 2019: Een overzicht met beschikbare instrumenten. ’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Groot, A., Coppens, K., & Lam, J. F. (2019). Motiveren van laaggeletterden. Een literatuurstudie naar succesvolle interventies. ’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Groot, A., Christoffels, I., Clement, C., & Lam, J. F. (2018). De laaggeletterden centraal. ’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- De Hoo, M., Bohnenn, E., & Groot, A. (2018). Handreiking digitale vaardigheden volwasseneneducatie. ’s-Hertogenbosch: CINOP. Publicatie »
- Groot, A. (2018). Kwaliteitsborging van het educatieaanbod. Een verkennende rapportage over de kwaliteit van het volwassenenonderwijs. ’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Groot, A. (2018). Aanpak laaggeletterdheid binnen het sociaal domein. Praktijkbeschrijving van pilots van drie gemeenten. ’s-Hertogenbosch: CINOP. Publicatie »
- Groot, A. (2018). NT1leren.nl. Evaluatie van een digitale methodiek om laaggeletterdheid tegen te gaan en maatschappelijke participatie te vergroten. ’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Clement, C., & Groot, A. (2017). Een rijkere taalomgeving in het gezin. De rol van gemeenten bij intergenerationeel leren van basisvaardigheden. Sociaal bestek.
- Christoffels, I., Groot, A., Clement, C., & Lam, J. F. (2017). Preventie door interventie: Literatuurstudie naar lees- en schrijfachterstanden bij kinderen en jongeren. Den Haag: Stichting Lezen en Schrijven. Publicatie »
- Christoffels, I., Smit, S., & Groot, A. (2017). Oefenen.nl in contexten van licentiehouders. Een onderzoek naar gebruik, effectiviteit en kansen voor doorontwikkeling van Oefenen.nl-materialen in begeleide context. Den Haag: Stichting Expertisecentrum Oefenen.nl. Publicatie »
- Groot, A., Lam, J. F., Langens, E., Litjens, P., & Neuvel, J. (2010). Monitor deelname lees- en schrijfonderwijs door laaggeletterden 2009. ’s-Hertogenbosch: CINOP.
- Neuvel, J., Litjens, P., Groot, A., Langens, E., Meziani, M., & Verspiek, M. (2009). Monitor deelname lees- en schrijfonderwijs door laaggeletterden 2008. ’s-Hertogenbosch: CINOP.
Migranten/NT2-onderwijs
- Groot, A., & Wagemakers, S. (2021) Welke activiteiten tijdens het werkplekleren dragen bij aan de taalontwikkeling van volwassen NT2-leerders (inburgeraars)? Kennisrotonde. Publicatie »
- Lam, J. F., Thijssen, R., Groot, A., & Verbakel, D. (2020). Adviesrapport taalschakeltraject onderwijsroute inburgering. Een toelichting op de geformuleerde eindtermen. ’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie » https://ecbo.nl/onderzoekspublicatie/adviesrapport-taalschakeltraject-onderwijsroute-inburgering/
- Groot, A., & Rud, I. (2018). Ondersteuningsbehoefte anderstalige studenten. Een verkenning naar de aard en de omvang van knelpunten en mogelijke oplossingsrichtingen. ’s-Hertogenbosch: ECBO.
- Smulders, H., & Groot, A. (2018). Leerwerktrajecten voor jongeren met een migratie-achtergrond. Een literatuurverkenning naar wat werkt. ’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Groot, A., & Van Wijk, M. (2012). Het vak verstaan. Docentenhandleiding voor het blijven oefenen met verstavaardigheid. ’s-Hertogenbosch: CINOP. Publicatie
- Lam, J. F., De Jong, J., Tijssen, M., Groot, A., Van Emmerik, J., & Downey, R. (2011). Verantwoording Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen. ’s-Hertogenbosch: CINOP.
- Lam, J. F. e.a. (2009) Evaluatie inburgering van allochtone vrouwen (PaVEM). ’s-Hertogenbosch: CINOP. Niet Openbaar.
- Groot, A. (2008). Luister alstublieft! Een onderzoek naar luistervaardigheid in een tweede taal. In A.J.A. Meijers, I. Vedder & W. Lowie (Eds.), Toegepaste taalwetenschap in artikelen. Amsterdam: VU Boekhandel.
Beroepsonderwijs
- Groot, A., Voskamp, H., Wolf, M., & Van Drie, E. (2023). Professionele achtergrond van mbo-docenten basisvaardigheden en burgerschap. ‘s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Groot, A. (2021). Verbind taalonderwijs aan beroepsgerichte vakken en de beroepspraktijk; Vakblad Profiel, oktober, 24-25. Publicatie »
- Groot, A., & Wijers, M. (2021) Special Needs bij het nieuwe rekenexamen mbo. Publicatie »
- Groot, A. (2021). Onderzoeksrapportage grip op leerpotentieel.
- Van Meelis, I., De Maa, J., Scheltinga, F., & Groot, A. (2021). Formatief evalueren van Nederlands in het mbo: Beproefde technieken om inzicht te krijgen in het leren van studenten. ’s-Hertogenbosch: ECBO i.s.m. ITTA en Universiteit Utrecht. Publicatie »
- Groot, A., Jonker, V., Veldhuis, M., Wijers, M., & Woertman, E., m.m.v. El Abouti, S., Hofman, I., Hordijk, C., Korkmaz, B., Lampe, M., Luth, M., Meijer, W., Meijer, N., & Robinson, R. (2021). Formatief evalueren van rekenen in het mbo: Beproefde technieken om inzicht te krijgen in het leren van studenten. ’s-Hertogenbosch: ECBO i.s.m. ITTA en Universiteit Utrecht. Publicatie »
- Expertgroep Herijking Rekeneisen mbo (2020). Rekeneisen voor het middelbaar beroepsonderwijs. Den Haag: Ministerie van OCW. Publicatie »
- De Graaf, D., Petit, R., Hermanussen, J., Rud, I., Van der Ven, K., De Groot, A., & Van den Berg, E. (2018). Doorlopende leerlijnen vmbo-mbo anno 2018. Vierde monitor vakmanschap-, technologie- en beroepsroute. Onderzoek in opdracht van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Amsterdam: SEO Economisch Onderzoek i.s.m. Kohnstamm Instituut en ECBO. Publicatie »
- Meijer, J., Buisman, M., Christoffels, I., Groot, A., Jonker, V., Kuijper, S., & Wijers, M. (2018). De rekentoetsen voor leerlingen met Ernstige Rekenproblemen (ER). Amsterdam: Kohnstamm Instituut. Publicatie »
- Groot, A., Christoffels, I. (2018). Wat is er bekend over de oorzaken van rekenzwakte bij studenten binnen het mbo? (KR. 342) Publicatie »
- Groot, A., Christoffels, I. (2018). Wat is het effect van vrij lezen in de les op het leerklimaat in de klas (op het mbo)? (KR. 381) Publicatie »
- Groot, A., Bolle, T., & Van Meelis, I. (2016). Taalbewust lesgeven op het mbo. Naar betere taalprestaties op mbo-entree en niveau 2. ECBO. Publicatie »
- Imandt, M., Van de Berg, E., Heyma, A., Mulder, J., Schipperheyn, R., Hermanussen, J., Groot, A., Petit, R., Glaudé, M., Pater, C., & Van der Meijden, A. ( 2016). Monitor Vakmanschap- en technologieroutes. Tweede meting. OCW. Publicatie »
- Groot, A., Buisman, M., Houtkoop, W., & Steehouder, P. (2015). Taalniveaus op het mbo. De leesvaardigheid van Nederlandse mbo’ers in (inter)nationaal perspectief. ’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Hermanussen, J., Groot, A., & Schipperheijn, R. (2014). Toegankelijkheid mbo 2-opleidingen. Verkennend onderzoek. ’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Baay, P., Klaeijsen, A., & Groot, A. (2017). Zelf-assessment 21ste-eeuwse docentvaardigheden. ’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Van Toly, R., Groot, A., Klaeijsen, A., & Brouwer, P. (2017). Ervaren werkdruk in het mbo. ’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Cuppen, J., Kans, K., Brouwer, P., Groot, A., & Van der Heijden, B. (2017). Werk hebben en werk houden in het mbo. Employability van onderwijsgevend personeel. ’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Groot, A., Christoffels, I., & Brekelmans, J. (2015). Rekenonderwijs nieuwe stijl krijgt vorm. Profiel, nr. 6, 15-16.
- Christoffels, I. K., & Groot, A. (2014). Rekenen in het MBO: Rekenles lastige opgave. ECBO. Publicatie »
- Raaphorst, E., & Groot, A. (2014). Examens Nederlands in het mbo. Zijn instellingen er klaar voor? ECBO. Publicatie »

