Newton, een vliegwiel en een appelboom
02 november 2022
Met deze tekening illustreerden we tijdens de Mbo Onderzoeksdag 2021 het onderzoek bij ROC Albeda. Op de tekening is onder andere te zien: de natuurkundige Newton, een vliegwiel en een appelboom. Met deze elementen nemen we je graag mee om ons verhaal van de minireeks te vertellen.
We beginnen met de appelboom
Elke appel die de appelboom laat vallen representeert onderzoek en zoals op de tekening te zien is, staat de appelboom al goed in het blad en hangen er nog veel meer appels in de boom. Tijdens de eerste bijeenkomst van de minireeks inventariseerden we het lopend en afgerond onderzoek bij Albeda. Het onderzoek wordt uitgevoerd door docenten in het kader van een hbo- of wo-master en door het practoraat Leerwerkplaatsen van Albeda. Eén docent werkt aan een promotiestudie over de waardering voor een creatieve ambachtscultuur. We bespraken tijdens de eerste bijeenkomst aanleidingen voor de verschillende studies en wisselden onderzoeksvragen en -methodieken uit en zagen meteen mooie verbanden tussen de thema’s. Zo herkenden we bij elkaar gemeenschappelijke vraagstukken. We stelden drie categorieën van onderzoek vast, die we hieronder één voor één bespreken.
Onderzoek dat schakelt tussen de beroepspraktijk en het onderwijs
Docenten in het beroepsonderwijs bereiden hun studenten voor op de beroepspraktijk of op een vervolgopleiding. Zij moeten beschikken over up-to-date kennis over innovatie in de sector waarvoor zij opleiden en samenwerken met praktijkprofessionals bij het werkplekleren van hun studenten. Door onderzoeksresultaten vanuit het werkveld goed te vertalen naar het onderwijs dragen zij bij aan de kwaliteit van het beroepsmatig handelen van hun studenten. Dit kan worden versterkt wanneer docenten participeren in dergelijk praktijkonderzoek. Deze docentonderzoekers worden hiermee de spil tussen de innovatie van de beroepspraktijk waarvoor het mbo opleidt en de vernieuwing van het onderwijs.
De onderzoeken die binnen deze categorie vallen zijn:
- Preventie van ondervoeding bij thuiswonende ouderen.
- Ondersteunen van zelfmanagement en eigen regie (zie voor uitwerking Box 1).
- Reflectie op kwaliteitsstandaarden in de wijk.
- EHealth toepassing voor lifestyle interventie in de GGZ.
- Evenwichtige zorgverleners in palliatieve zorg.
- Nazorg na een opname op de intensive care.
- Optimaliseren van zelfstandigheid van cliënten in de wijk.
- Leernetwerk voor mensen met verward gedrag van zorg, welzijn en veiligheid.
- Waarderen van een creatieve ambachtscultuur.
Onderzoek dat bijdraagt aan onderwijsvernieuwing
De ambitie van Albeda is om studenten op te leiden tot vakmensen die betrokken en ondernemend hun weg kunnen vinden in de samenleving en kansen benutten om zich verder te ontwikkelen. Onderzoek doen en de onderzoeksresultaten gebruiken in het onderwijs, zijn hierbij onontbeerlijk. Bij alle colleges van Albeda zijn docenten betrokken bij onderzoek, via het practoraat of vanwege een masterthese. Bij het Zorgcollege vormen docenten uit elk onderwijsteam het Expertteam (voor uitwerking zie Box 2). De onderzoeksthema’s binnen de categorie onderwijsvernieuwing zijn:
- De invloed van de interventie Kwaliteiteninzet op het welbevinden van 1e-jaars studenten mbo-vp Albeda en hun studiesucces.
- Wendbaar Vakmanschap, begeleiden van studenten in hybride leeromgevingen.
- Formatief evalueren.
- Evaluatie van het Doorstroomprogramma MBO-HBO in het economisch domein.
- Casestudies bij Leerwerkplaats Wilhelminapier en praktijkroute Dienstverlening,
- Ontwikkeling van Eurobadges.
- Leerwerkplaats Monitor.
- Actieonderzoek met docententeams voor studentsucces.
Onderzoek dat studenten in een kwetsbare positie wil versterken
Een deel van de mbo-studenten worstelt met een combinatie van sociale-, gedrags- of leerproblemen waardoor zij het risico lopen het mbo te verlaten zonder diploma wanneer zij geen aanvullende ondersteuning krijgen. Deze kwetsbaarheid maakt hen sociaal, economisch en, wat betreft opleiding, in het nadeel ten opzichte van leeftijdsgenoten. Zij hebben minder kansen op de arbeidsmarkt en lopen risico op sociale uitsluiting. Bij Albeda worden meerdere onderzoeken uitgevoerd om oplossingen te vinden hoe deze studenten zo goed mogelijk kunnen worden ondersteund. Dit zijn:
- Stay on track, ondersteuning van uithuisgeplaatste jongeren om hun schoolloopbaan weer op te pakken.
- Actieonderzoek bij de leerwerkplaats Student aan Zet, laagdrempelige ondersteuning bij hulpvragen door en voor studenten.
- Evaluatie onderwijszorgarrangementen bij Entreecolleges Albeda en Zadkine (zie Box 3 voor uitwerking).
- Armoede bij kinderen in Rotterdam Zuid.
- Mijn Pad, regie bij de student.
Het tweede element is het vliegwiel
Onderzoek doen leeft steeds meer bij Albeda, zoals blijkt uit het groeiende aantal onderzoeken, uit de bevlogenheid van onderzoekers en hun intensieve samenwerking met collega’s binnen en buiten Albeda. Dit werkt als een vliegwiel.
Een vliegwiel zet aan tot continue beweging. Onderzoekende docenten genereren nieuwe kennis, veranderen daarmee de onderwijspraktijk en zij veranderen zelf. Daarmee brengen ze het onderwijs in beweging. Het practoraat Leerwerkplaatsen stimuleert en verbindt docentonderzoekers met elkaar en met onderzoekers buiten Albeda en ondersteunt de docentonderzoekers waar mogelijk.
De derde figuur is de natuurkundige Newton
De natuurkundige Newton heeft zich, nadat hij zijn drie wetten over kracht heeft opgeschreven, teruggetrokken op één van de mooie schoolgebouwen van Albeda aan de Rosestraat. Maar hij blijft zich, zoals een echte wetenschapper betaamt, verdiepen in new science stories. Ook bij Albeda denken we na over de betekenis van kennis. We onderscheiden daarin ‘kennis benutten’ = het gebruiken van wetenschappelijke kennis om de onderwijspraktijk te verbeteren; ‘kennis delen’ = het delen of uitwisselen van aan werkgerelateerde kennis en expertise met anderen in de organisatie, en ‘kennisontwikkeling’ = het resultaat van kennisbenutting en kennisdeling. Uiteindelijk gaat het om het kunnen verbinden van deze kennis met datgene doen wat goed en nastrevenswaardig is. In het onderwijs betekent dit het laten floreren van studenten met de onderwijsdoelen in het achterhoofd. Wanneer docenten met een open houding naar wetenschappelijke kennis kijken en wanneer onderwijsorganisaties investeren in een cultuur waarin kennisbenutting normaal is en gefaciliteerd wordt, dan kan het gebruiken van wetenschappelijke kennis om de onderwijspraktijk te verbeteren meer kansen krijgen. Aan de andere kant moet wetenschappelijke kennis beschikbaar en toegankelijk zijn en moeten wetenschap en praktijk inzetten op een gelijkwaardige samenwerking.
Tot slot
Tijdens de laatste bijeenkomst van de minireeks bespraken we met elkaar dat we graag verder willen werken aan een sterke verbinding tussen onderzoek en praktijk zodat dit een onderdeel wordt van de cultuur van Albeda. Hoe we dit gaan realiseren houdt ons nog bezig, want wat zijn hierin de juiste stappen? Als voorlopige conclusie vinden we dat we vooral met elkaar, en met collega’s die nog niet aan ons netwerk verbonden zijn, in gesprek willen blijven over wat we waardevol vinden en ons vooral richten op dat wat goed gaat!
Over de auteur
Ada ter Maten-Speksnijder is practor Leerwerkplaatsen bij ROC Albeda. [email protected]
Over deze bijdrage
In de aanloop naar de Mbo Onderzoeksdag 2021 organiseerden we mini-reeksen. Kleine leergroepen waarin deelnemers gedurende een aantal bijeenkomsten met elkaar over een specifiek thema in gesprek gingen vanuit hun eigen onderzoekend vermogen. In de bundel ‘13 bijdragen aan thematische kennisontwikkeling en duurzame netwerkvorming’ geven de leiders van mini-reeksen een inkijkje in hun ervaringen. Daarvan is deze bijdrage er één.