Evaluatie pilot ‘Doorlopende begeleiding startende leraren’
03 december 2024
Voor het ministerie van OCW onderzocht ECBO met een monitor- en evaluatieonderzoek twee pilots die in het kader van de subsidieregeling ‘Doorlopende begeleiding startende leraren’ vraaggerichte en doorlopende begeleidingsstructuren oftewel inductiearrangementen ontwikkelden. Doel van het onderzoek was om succesvolle methodes voor de begeleiding van startende leraren te identificeren.
De starters in de inductiearrangementen maakte een groei door op pedagogische en didactische vaardigheden, evenals in werkplezier, verbondenheid met de school en veerkracht. Het onderzoek liet zien dat verschillende kenmerken van effectieve inductie tot uiting waren gekomen in de pilots.
Succesvolle praktijken in de pilots waren de begeleiding in de vorm van starterscoaches, buddysystemen, intervisie met mede-starters, kansrijk positioneren van starters, begeleiding vanuit een positief en waarderend perspectief, planmatige begeleiding met regelmatige evaluatiemomenten voor de starter en de kennisuitwisseling over effectieve inductie tussen betrokkenen. Aandachtspunten waren dat er meer maatwerk nodig is, vooral voor zij-instromers, en dat de samenwerking tussen scholen en lerarenopleidingen bij de inductiefase verder versterkt kan worden.
Uit het onderzoek vloeien de volgende aanbevelingen:
- Zorg voor data over in-, door- en uitstroom van startende leraren en data over de vraag naar en het aanbod van onderwijspersoneel. Data kan gebruikt worden om de effectiviteit van inductiearrangementen preciezer in kaart brengen;
- Benut kennis over effectieve inductie: bestaande kennis uit de wetenschappelijke literatuur en de praktijk kunnen gebruikt worden om de inductiearrangementen door te ontwikkelen;
- Gebruik eenduidige terminologie over de begeleiding in de inductiefase. Wanneer verschillende actoren spreken over verschillende termen, bemoeilijkt dit de samenwerking;
- Versterk de doorgaande begeleidingslijn vanuit de opleiding en expliciteer de rollen en taken van de opleiders in de inductiefase om de knip tussen opleiding en eerste baan te verzachten;
- Zorg voor structurele middelen voor inductiearrangementen om doorontwikkeling van de inductiearrangementen te garanderen.
Neem voor meer informatie contact op met
Dr. Merel Wolf
Dr. Merel Wolf
Merel is een multidisciplinaire onderzoeker met een specifieke expertise in taalverwerving en taalvaardigheid. Ze heeft veel ervaring met kwantitatieve dataverzameling en data-analyses. Daarnaast zet Merel zich in om kennis op een duidelijke en begrijpelijke manier te delen. Ze heeft veel ervaring met het vertalen van wetenschappelijke kennis naar meer toegankelijke taal die meer tot de verbeelding spreekt.
Publicaties
- Wolf, M, Sweijen, S., Green, K., Crone, E., Te Brinke, L., De Boer, F., Bremer, B., & Scheeren., L. (2025). Gelijkwaardige behandeling mbo-studenten. ‘s-Hertogenbosch/Rotterdam: ECBO/Universiteit Rotterdam. Publicatie »
- Bakker, M., Wolf, M., Schuurmans, V., Ter Maten, A., Van Drie, E., De Boer, F., Vrenegoor, F., Mazereeuw, M., & Peeters, M. (2025). Van uitval naar doorstroom. Onderzoek naar aanpakken voor het tegengaan van jeugdwerkloosheid in het mbo. NRO. Publicatie »
- Wolf., M, Groot., A., & Van Drie, E. (2025). Inventarisatie taalinterventies in het mbo. ‘s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Wolf, M., & Hermanussen, J. (2024). Evaluatie pilot doorlopende begeleiding startende leraren. ECBO. Publicatie »
- Groot, A., Elderenbosch, M., Wolf, M., van Drie, E., Reijnders, P. (2024). Leesvaardigheid in het mbo. ‘s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Kleine Deters, B., Noll, K., Van der Wel, J., Wolf, M., & Gommers, A. (2024) Marktverkenning Schoolboeken en licenties in het mbo. Amsterdam: Regioplan. Publicatie »
- Vadenescu, A., Kleine Deters, B., Wolf, M., Lubberman, J. (2024) Verkenning naar praktijkgericht onderzoek in het mbo. Amsterdam: Regioplan. Publicatie »
- Hermanussen, J., van der Sluis, M., & Wolf, M. (2024). Versterking van het bestuurlijk vermogen van mbo-instellingen voor professionalisering van onderwijsteams. ECBO/TIAS. Publicatie »
- Bremer, B., Coenen, J., Kans, K., & Wolf, M. (2024). Implementing European priorities in VET: making national VET agile, flexible, innovative, attractive, inclusive and qualityassured: Netherlands. Cedefop Refernet thematic perspectives. ‘s-Hertogenbosch: Stichting CINOP-ECBO. Publicatie »
- Groot, A., Voskamp, H., Wolf, M., & van Drie, E. (2023). Professionele achtergrond van mbo-docenten basisvaardigheden en burgerschap. ‘s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Coenen, J., Bremer, B., Hagen, A., Kleinendorst, W., Rens, M., & Wolf, M. (2022). Tweede evaluatie pabo pilots uitgebreide specialisaties jonge kind en oudere kind. ’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
Drs. Jose Hermanussen
Drs. Jose Hermanussen
Jose Hermanussen heeft ruim 20 jaar ervaring in het beleids- en praktijkgericht onderwijsonderzoek. Haar methodologische expertise is breed en omvat zowel de uitvoering van casestudies en surveyonderzoek als proces-, effect- en verklarende evaluaties. Inhoudelijk is ze gespecialiseerd in vraagstukken op het vlak van organisatie, beleid en bestuur van mbo-instellingen in relatie tot versterking van onderwijskwaliteit, docentprofessionalisering en regionale samenwerking.
Momenteel leidt ze binnen deze domeinen meerjarig NRO-onderzoek. Recentelijk was zij ook als projectleider verbonden aan het landelijk onderzoek naar de meerwaarde van Samen Opleiden en Professionaliseren (SO&P) en aan het surveyonderzoek Branchecode goed bestuur in het mbo. Daarnaast is en was zij als (deel)projecteider betrokken bij landelijke beleidsmonitoren (OCW/NRO), zoals Sterk Beroepsonderwijs, Toelatingsrecht, de Evaluatie Innovatiearrangement Beroepskolom en de monitor Doorlopende leerlijnen vmbo-mbo. Eerder was zij projectleider van het landelijk onderzoek naar de kwalificatiestructuur als inhoudelijk kader voor leerplanontwikkeling in het mbo.
Zij heeft specifieke ervaring met onderzoek naar de doorwerking of impact van interventies. In dit verband heeft zij onder meer onderzoek verricht naar de impact van landelijke wijzigingen in het beleid ten aanzien van de intake- en plaatsing van kwetsbare doelgroepen in het mbo.
Publicaties
- Wolf, M, Veldhuizen, N. van, Hermanussen,J., Scholten, E. (2026). INDUCTIE IN HET HBO EINDRAPPORT ACTIE-ONDERZOEK (2026). Zestor, arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo Publicatie »
- Hermanussen, J. & de Kock,J. (2025). Sleutelfactoren als kompas voor duurzame ontwikkeling. Eerste berichten uit het consortium NRO MIEC Brabant mbo. DNMonline
- Wolf, M., & Hermanussen, J. (2024). Evaluatie pilot doorlopende begeleiding startende leraren. ECBO. Publicatie »
- Beckers, J., Hermanussen, J., Stevens, R., Pluym, I., van der. (2024) What Lies Beneath: A Development-Oriented Auditing Approach to Understand Organizations Beyond the Surface of Hard-Control. Psychological Reports 2024, Vol. 0(0) 1–20. Publicatie »
- Hermanussen, J., van der Sluis, M., & Wolf, M. (2024). Versterking van het bestuurlijk vermogen van mbo-instellingen voor professionalisering van onderwijsteams. ECBO/TIAS. Publicatie »
- De Graaf, D., Petit, R., Hermanussen, J., Ferket, R. (2024). Doorlopende leerroutes VMBO-MBO 2024. SEO Economisch onderzoek/ Kohnstamm Instituut/ ECBO. Publicatie »
- Hermanussen, J., Stroo, M., Kleine Deters, B., van den Berg, E. & van der Ven, K. (2024). Eindrapport Evaluatie convenanten lerarentekort primair onderwijs in de G5. ‘s-Hertogenbosch: ECBO Publicatie »
- Sluis, M.E. van der; Hooge, E.H.; Hermanussen, J. (2023). The importance of managerial interactions and social capital at school board level for educational improvement. Paper at the Annual Meeting of the American Educational Research Association (AERA) Chicago, April 2023.
- Hermanussen, J., Stroo, M., Kleine Deters, B., van den Berg, E. & van der Ven, K. (2022). Tussenrapport Evaluatie convenanten lerarentekort primair onderwijs in de G5. ‘s-Hertogenbosch: ECBO Publicatie »
- Eimers, T., Roelofs, M., Leest, B., Hermanussen, J., Ferket, R., Scheeren, L., & Van Schoonhoven, R. (2022). Evaluatie en monitoring wet vroegtijdige aanmelddatum en toelatingsrecht mbo 2022. Publicatie »
- Eimers, T., Leest, B., & Hermanussen, J. (2022). Onderzoek naar de Voorziening Vroegtijdig Aanmelden (VVA). Nijmegen: KBA Nijmegen. Publicatie »
- Hermanussen, J. (2022). Nieuwe auditvorm versterkt de kwaliteitscultuur. MBO Today, september. Publicatie »
- Hermanussen, J. (2022). Op weg naar 100% Samen Opleiden en Professionaliseren in po, vo en mbo. De Nieuwe Meso, juni (nr. 2), 10-13. Publicatie »
- Hermanussen, J., Stevens, R., Beckers, J., & Van der Pluym, I. (2022). Met de instellingsaudit op weg naar professionele onderwijsorganisaties in het mbo. ‘s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Eimers, T., Roelofs, M., Leest, B., Hermanussen, J., Ferket, R., & Van Schoonhoven, R. (2021). Evaluatie en monitoring wet vroegtijdige aanmelddatum en toelatingsrecht mbo Tussenrapportage 2021. Basisrapport. Nijmegen: KBA Nijmegen i.s.m. ECBO en Vrije Universiteit. Publicatie »
- Teurlings, C., & Hermanussen, J. (2021). Leren en werken in opleidingsteams. Publicatie » (NRO)
- Ritzen, H., Vermeulen, M., Hermanussen, J., & Oosterling, M. (2021). De derde leerweg in het mbo: Responsiviteit van roc’s. Resultaten uit het ECBO-TIAS Discussiepanel. De Nieuwe Meso, september (nr. 3), 56-61. Publicatie »
- Van der Sluis, M., & Hermanussen, J. (2021). Bestuurlijke gemeenschap in het mbo. Verslag van anderhalf jaar onderzoek bij een ROC, een AOC en een vakschool. De Nieuwe Meso, september (nr. 3), 10-14. Publicatie »
- Hermanussen, J., & Van Herpen, S., m.m.v. Van Bussel, M., Ferket, R., Groot, A., Almushat, A., & Wagemakers, S. (2021). De meerwaarde van Samen Opleiden & Professionaliseren: Input ten behoeve van de groeistrategie. ’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Kamphuis, A., Hermanussen, J., Vermeulen, M., & Camps, T. (2020). Beoordelen en examineren in het mbo in tijden van Corona. Whitepaper, ECBO/TIAS. Publicatie »
- Vermeulen, M., Hermanussen, J., & Oosterling, M., m.m.v. Van der Sluis, M., & Camps, T. (2020). Governance in het mbo tijdens en na corona. Schoolmanagement • juni 2020 • nummer 3, Sdu. Publicatie »
- Eimers, T., Roelofs, M., Jenniskens, T., Hermanussen, J., Ferket, R., & Van Schoonhoven, R. (2020). Evaluatie en monitoring wet vroegtijdige aanmelddatum en toelatingsrecht mbo. Tussenrapportage 2019 deel 2. Nijmegen: KBA i.s.m. ECBO en Vrije Universiteit. Publicatie »
- De Graaf, D., Petit, R., Hermanussen, J., Ferket, R., Van der Ven, K., & Rud, I. (2020). Doorlopende leerlijnen vmbo-mbo: Laatste specifieke monitor vakmanschap-, technologie- en beroepsroutes. Amsterdam: SEO Economisch Onderzoek. Publicatie »
- Hermanussen, J., & Smulders, H. (2020). Kennisateliers MBO; Over theorie, model en praktijk. ’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Eimers, T., Leest, B., Aalbers, P., Hermanussen, J., Ferket, R., & Van Schoonhoven, R. (2019). Evaluatie en monitoring wet vroegtijdige aanmelddatum en toelatingsrecht mbo. Tussenrapportage 2019 deel 1. Nijmegen: KBA, i.s.m. ECBO en Vrije Universiteit Amsterdam. Publicatie »
- De Graaf, D., Petit, R., Hermanussen, J., Rud, I., Van der Ven, K., De Groot, A., & Van den Berg, E. (2018). Doorlopende leerlijnen vmbo-mbo anno 2018. Vierde monitor vakmanschap-, technologie- en beroepsroute. Onderzoek in opdracht van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Amsterdam: SEO Economisch Onderzoek i.s.m. Kohnstamm Instituut en ECBO. Publicatie »
- Brouwer, P., Hermanussen, J., Vink, R., Doppenberg, J., Van den Hout, J., & Van Kan, C., m.m.v. Hazelhoff, R., Kuipers, P. J., Pierik, E., Diender, W., Van de Berekamp, L., Schnoing, M., & Koster, M. (2019). Samenwerken aan onderwijskwaliteit. ‘s-Hertogenbosch: ECBO i.s.m. IVA Onderwijs, Hogeschool van Amsterdam, Eindhoven school of Education, Hogeschool van Arnhem en Nijmegen, ROC van Twente, Rijn IJssel, Deltion College, MBO Utrecht en Helicon. Publicatie »
- Hermanussen, J., Bijman, D., Brouwer, P., & Stevens, R. (2018). Branchecode goed bestuur in het mbo; Survey-onderzoek stand van zaken 2018. ‘s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Heyma, A., Petit, R., Cuppen, J., Van den Berg, E., & Hermanussen, J. (2017). Implementatie doorlopende leerlijnen vmbo-mbo: Derde monitor vakmanschap-, technologie- en beroepsroutes. Amsterdam: SEO Economisch Onderzoek.
- Hermanussen, J., & Christoffels, I., m.m.v. Cuppen, J. (2017). Stagematching in het mbo. Verschillende perspectieven. ‘s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Hermanussen, J., & Brouwer, P. (2017). Van controleren naar leren. De Nieuwe Meso, 4 (4), 37-41
- Imandt, M., Van den Berg, E., & Heyma, A., Mulder, J., Schipperheyn, R., & Hermanussen, J., Groot, A., Petit, R., Glaudé, M., Pater, C., & Van der Meijden, A. (2016). We zijn begonnen! Tweede meting monitor Vakmanschap- en technologieroutes. Amsterdam: SEO Economisch Onderzoek i.s.m. ECBO en Kohnstamm Instituut.
- Hermanussen, J., & Brinkman, M. (2016). Werken met data. De Nieuwe Meso, september 2016 (3), 37-41. Publicatie »
- Hermanussen, J., & Brouwer, P. (2016). De zorg voor onderwijskwaliteit in het mbo. De sector mbo aan zet?! ‘s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- De Jong, J. A., Wierstra, R. F. A., & Hermanussen, J. M. (2016). An exploration of the relationship between academic and experiential learning approaches in vocational education. British Journal of Educational Psychology.
- Kans, K., Cuppen, J., Groeneveld, M. J., & Hermanussen, J. (2016). Bredere opleidingen voor een smallere doelgroep? Ontwikkelingen in de samenstelling van instroom en breder opleiden op mbo niveau 2. ’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Brouwer, P., Hermanussen, J., & Van Kan, C. (2016). Het (onbenutte) potentieel van mbo-teams. Nederlands tijdschrift voor onderwijsrecht en onderwijsbeleid, 4, 266-281. Publicatie »
- Hermanussen, J., & Moerkamp, T. (2015). Beleidsontwikkeling van onderop. Wat het beroepsonderwijs kan leren van innovatieve praktijken van professionals in de jeugdzorg, verpleegkundige zorg en politie.‘s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Groeneveld, M.-J., Hermanussen, J., & Schipperheyn, R. (2015). Jongeren uit vso en pro op weg naar een baan. Een onderzoek naar de Borissystematiek van SBB. ‘s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Brouwer, P., Hermanussen, J., & Van Kan, C. (2015). Samenwerkende teams in het mbo: Een verkenning naar de professionele leercultuur in mbo-teams. ‘s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Hermanussen, J., & Groenenberg, R. (2015). De kick van het kunnen. Praktijk en onderzoek samen aan de slag. De Nieuwe Meso.
- Brouwer, P., Hermanussen, J., Hoeve, A., Thomsen, M., & Van de Venne, L. (2014). Samenwerkende teams in het mbo: De ontwikkeling van de teamportretmethodiek. ‘s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Hermanussen, J., Groot, A., & Schipperheyn, R., m.m.v. Smulders, H., & Neuvel, J. (2015). Verkennend onderzoek toegankelijkheid mbo 2-opleidingen. ‘s-Hertogenbosch: ECBO.
- Van de Venne, L., Hermanussen, J., Honingh, M., & Van Genugten, M. (2014). De dagelijkse zorg voor onderwijskwaliteit in het mbo. Bouwstenen voor een aanpak. ‘s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Brouwer, P., Hermanussen, J., Hoeve, A., Thomsen, M., & Van de Venne, L. (2013). Samenwerkende teams in het mbo: een teamportret. ‘s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Moerkamp, T., & Hermanussen, J. (2013). In gesprek over teamdoelen en professionele identiteit. Utrecht/’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Hermanussen, J., Verheijen, E., & Visser, K. (2013). Leerplanontwikkeling in het middelbaar beroepsonderwijs. Utrecht/’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Hermanussen, J. (2013). Werken in teams in het middelbaar beroepsonderwijs. Een kennisbasis. Utrecht/’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Thomsen, M., & Van de Venne, L. (2012). Goed bestuur in het mbo; Vorderingen in de implementatie van de Code Goed Bestuur in de bve-sector. Utrecht/’s-Hertogenbosch: Expertisecentrum Beroepsonderwijs. Publicatie »
- Hermanussen, J., Oosterhof, A., & Streefland, F. (2012). De bijdrage van HRM aan teams in het mbo – verschillende perspectieven. Utrecht/’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Groenenberg, R., & Hermanussen, J. (2012). Met inzet, geduld en maatwerk. Lesgeven aan deelnemers in mbo niveau 1 of 2. Utrecht/’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Groenenberg, R., & Hermanussen, J. (2012). Docent in mbo niveau 1 of 2, een vak apart. Utrecht/’s-Hertogenbosch: ECBO. Publicatie »
- Moerkamp, T., Hermanussen, J., Groenenberg, R., Visser, K., Thomsen, M., Streefland, F., & Oosterhof, A. (2011). Personeelsbeleid in het mbo. Bouwstenen voor bezinning en beleid. Meso-focus 80.
- Hermanussen, J., De Bruijn, E., & Van der Venne, L. (2010). ‘Beslist pareltjes’. Opbrengst van vijf jaar innoveren in de beroepskolom. Profiel, maart 2010 (2), 25-27.
- Hermanussen, J., Smulders, H., & De Bruijn, E. (2004). Evaluatie Innovatiearrangement Beroepskolom 2004: Eindrapport tranche 2004. ‘s-Hertogenbosch: Centrum voor Innovatie van Beroepsopleidingen i.s.m. Het Platform Beroepsonderwijs.
- Groenenberg, R., & Hermanussen, J., m.m.v. Telle, H., Van Hooff, B., Kleuskens, R., Van den Berg, J., Brakels, J., & Hommen, E. (2008). Monitor TechnoTalent: Een voorbeeld van praktijkgestuurd monitoren. ‘s-Hertogenbosch: Centrum voor Innovatie van Beroepsopleidingen i.s.m. Technotalent Groep.
- De Bruijn, E., Hermanussen, J., & Van de Venne, L. (2008). Evaluatie Innovatiearrangement Beroepskolom 2003: Eindrapport tranche 2003. ‘s-Hertogenbosch: Centrum voor Innovatie van Beroepsopleidingen i.s.m. Het Platform Beroepsonderwijs.
- De Bruijn, E., Hermanussen, J., & Van de Venne, L. (2008). Evaluatie Innovatiearrangement Beroepskolom 2004: Voortgangsrapport tranche 2004. ‘s-Hertogenbosch: Centrum voor Innovatie van Beroepsopleidingen i.s.m. Het Platform Beroepsonderwijs.
- Hermanussen, J. M., Teurlings, C., & Van der Neut, I. (2007). Op weg naar ondernemend docentschap. Ervaringen uit ‘Samen op scholen’. ‘s-Hertogenbosch: CINOP Expertisecentrum. Publicatie»
- Hermanussen, J. M. (2003). Een wereld te winnen. Project portret TechnoTalent. Delft: Axis.
- Hermanussen, J. M., Eimers, T. (2003). Case onderwijs in drie verschillende onderwijstypen. Projectportret Groen en Rood. Delft: Axis.
- Hermanussen, J. M., Joukes G, (2002). Techniek in de peiling. Analyse profielkeuze havo/vwo, instroom hbo en wo bèta/techniek. Delft: Axis.
- Hermanussen, J. M. (2002). De ICT arbeidsmarkt nader bekeken. Een kwantitatieve analyse van vraag en aanbod. Periode 1996-2002. Delft: ICTpunt Nederland.
- Hermanussen, J. M, Wierstra, R. F. A., De Jong, J. A., & Thijssen, J. G. L. (2001). Learning styles in vocational work experience. The journal of vocational education research 25 (4), 445-471.