‘Bied basisvaardigheden beroeps- of vakgericht aan’

Foto van docent en studenten in het mbo

25 april 2022

In gesprek met Marlies Elderenbosch en Annemarie Groot over de aandacht voor basisvaardigheden in het mbo na het lezen van De Staat van het Onderwijs 2022

Half april presenteerde de Inspectie van het Onderwijs ‘De Staat van het Onderwijs 2022’. Om jongeren volwaardig mee te kunnen laten doen aan de maatschappij moet de jarenlange terugloop van de taal-, reken- en burgerschapsvaardigheden eindelijk een halt toegeroepen worden, zo stelt de inspectie. Al langer pleiten Marlies Elderenbosch (CINOP) en Annemarie Groot (ECBO) er in het middelbaar beroepsonderwijs voor om basisvaardigheden veel meer vakgericht aan te bieden. In het huidige mbo-onderwijs is het aanleren van basisvaardigheden voor een groot deel ondergebracht in taal- en rekenlessen. Losgetrokken van de vakinhoud. Op weg naar de hedendaagse arbeidsmarkt is het belangrijk dat studenten zich in hun opleiding veel meer richten op de basisvaardigheden die voor hen in de praktijk relevant zijn.

Ga uit van basisvaardigheden die nodig zijn in de praktijk

Veel mbo-scholen bieden hun studenten algemene vakken aan als Nederlands, Rekenen en Burgerschap om aan basisvaardigheden te werken. Adviseur Marlies Elderenbosch: “Wij adviseren scholen om daarnaast basisvaardigheden te integreren in de vaklessen. Zodat studenten juist die vaardigheden aangereikt krijgen, die ze in hun beroep het meeste nodig hebben.” Zodoende kunnen per vak de accenten verschillen. “Een schilder moet in staat zijn om zelf een passende offerte te maken. Maar voor een pedagogisch medewerker in de kinderopvang is goed kunnen voorlezen weer belangrijker. Daarop kun je in vaklessen goed inspelen.” Er zijn al veel mbo-scholen met deze mindset. Marlies: “Het mbo hoeft echt niet met nieuwe dingen te beginnen. Taal- en rekensituaties liggen ruimschoots voorhanden in de vakken die studenten volgen. Het heeft vooral te maken met het opzetten van de juiste bril. Waar zitten basisvaardigheden al in mijn vak? Waar kan ik er meer aandacht aan besteden en hoe doe ik dat dan?”

Nog weinig onderzoek naar integrale aanpak

“Hoewel we in de praktijk al inspirerende voorbeelden zien, is er helaas nog weinig wetenschappelijk bewijs beschikbaar over wat goede leerinterventies in het mbo zijn om basisvaardigheden functioneel te maken”, aldus onderzoeker Annemarie Groot. “We weten wel dat studenten het beste leren in betekenisvolle, levensechte contexten.” Marlies: “Door meer aandacht voor basisvaardigheden in de vaklessen, maak je het voor de student interessanter en functioneler. Dat doet ook veel met hun motivatie.” Annemarie: “Kennisontwikkeling en ontwikkeling van basisvaardigheden kunnen elkaar versterken. Als de radertjes maar op de juiste manier in elkaar grijpen.”

Samenwerking tussen docenten

Om die radertjes goed te laten draaien, is goede samenwerking tussen vakdocenten en taal-en rekendocenten belangrijk. Marlies: “Zij kunnen er samen voor zorgen dat de basisvaardigheden van hun studenten zich op verschillende manieren ontwikkelen. Die samenwerking is in de praktijk best ingewikkeld.” Annemarie: “Bijvoorbeeld omdat docenten Nederlands of Rekenen vaak binnen verschillende sectoren en opleidingen opereren. Of omdat vakdocenten soms zelf onzeker zijn over hun eigen basisvaardigheden die ze in hun vooropleiding hebben opgedaan.” Marlies: “Ik ben ervan overtuigd dat mbo-scholen met een scherpe visie op basisvaardigheden waarbij taal en rekenen is verankerd in álle vakken, dit soort belemmerende factoren het hoofd kunnen bieden. Bestuur en management spelen hierin een belangrijke rol. Omdat zij die visie vastleggen in beleid. Daarop sturen. En de professionele ruimte geven aan docenten om daarop te acteren. Zo ontstaat een complementair docententeam dat niet alleen hard en doelgericht werkt aan de vaardigheden van hun studenten, maar ook schaaft aan eigen vaardigheden. Met als resultaat dat docenten studenten opleiden die zich zowel in hun beroep als in de samenleving goed staande kunnen houden.”

Doorpraten? Dat doen we graag!

CINOP en ECBO denken graag met mbo-scholen mee. Bijvoorbeeld om inzichtelijk te maken of datgene wat zij doen aan het versterken van basisvaardigheden wel werkt. Of om te kijken hoe basisvaardigheden een veel functionelere plaats kunnen krijgen in het curriculum. Gericht op juist die basisvaardigheden die afgestudeerde mbo-studenten op hun vakgebied nodig hebben. Geïnteresseerd? Marlies en Annemarie praten graag met je door!

Meer lezen over basisvaardigheden?

Annemarie Groot MA

Profielfotomarlies 1

Marlies Elderenbosch