Column – Succesvolle manieren van docentprofessionalisering onderzoeken

25 november 2021 – door Marit Montsanto

Marit montsanto is programmamanager van het practoraat mediawijsheid

De ontwikkelingen van de afgelopen twee jaar hebben een enorme boost gegeven aan digitalisering van het onderwijs. Onder druk bleek meer mogelijk dan verwacht. Docenten die ict bewust inzetten om hun leerdoelen te bereiken zagen dat hun onderwijs niet alleen doorgang kon vinden, maar zelfs beter werd. Een groot deel van de docenten heeft echter wel de vaardigheden ontwikkeld om hun les online te zetten, maar kwam erachter dat de les online zetten iets anders is dan online lesgeven. Dit werd veroorzaakt door het verschil tussen digitaal vaardig en ict-bekwaam zijn. Ofwel het verschil tussen de knoppen kunnen bedienen maar niet weten hoe je ict moet inzetten om je doelen te bereiken. Willen we dus optimaal profiteren van de inzet van ict in het onderwijs dan is professionalisering van docenten op het gebied van ict-bekwaamheid nodig. Hoe bereiken we dit?

Het themateam Docentondersteuning van het programma Doorpakken op digitalisering onderzoekt succesvolle manieren van docentprofessionalisering die al in de mbo-instellingen toegepast worden. Dit doen we door waarderend actieonderzoek. Waarderend actieonderzoek is een methode die gezamenlijk met een groep mensen praktijksituaties onderzoekt om daarvan te leren. In het onderzoek focus je op wat werkt, wat mensen belangrijk vinden en wat zij waarderen. De methode streeft naar het maximaliseren van wat wel goed gaat in plaats van het minimaliseren wat niet goed gaat. Door ons bewust te worden en te waarderen van dat wat al goed gaat, kunnen we dat in het vervolg bewust opnieuw inzetten. Zo leren we dat iets wat ooit zomaar goed ging, een bewuste kracht kan worden om verbeteringen aan te brengen.

De werkwijze gaat uit van de kennis en ervaring die reeds aanwezig is binnen de sector. Dit past sterk bij het programma waarin dertig mbo-instellingen samenwerken. Het zorgt voor veel energie en enthousiasme omdat de focus ligt op mogelijkheden in plaats van op problemen.

De praktijksituaties komen uit de instellingen die meedoen aan het programma Doorpakken op digitalisering. In een waarderend gesprek onderzoeken themateamleden samen met de mensen van de betreffende initiatieven wat maakt dat deze werken. Dit is niet alleen interessant voor ons, maar ook voor de mensen van de initiatieven. Zij hebben vaak onbewust iets gedaan wat werkt. Door de gesprekken worden ze het zich bewust en zien ze in dat ze het vaker toe kunnen passen. Ook in andere situaties.

“Waarderend actieonderzoek werkt goed in het mbo omdat docenten hier graag leren van elkaar”, zegt Stephanie Ottenheijm die ons coacht bij dit onderzoek. “Door met aandacht een casus te onderzoeken snappen ze nu beter waarom het elders werkt. Juist in deze hectische tijden is het van belang dat we hier de tijd voor nemen en dit met aandacht doen. Even vluchtig met elkaar de stappen doorlopen levert weinig op. Dat is zonde van de tijd. Goed gefaciliteerde waarderende ontmoeting daarentegen, zorgt dat je echt met elkaar kunt doorgronden wat werkt”.

Wij kunnen niet iedereen bij deze waarderende ontmoetingen uitnodigen en daarom worden de lessen die wij leren vertaald naar recepten. In de recepten wordt stap voor stap uitgelegd welke ingrediënten voorwaardelijk zijn en hoe je met je eigen school stappen kan maken op het gebied van ict-bekwaamheid. Nieuwsgierig geworden? Bekijk het hele kookboek of andere opbrengsten van het themateam op www.publicatiesdoorpakken.nl. Wil je zelf experimenteren, leren of ervaringen delen? Stuur dan een bericht naar Marit Montsanto (m.montsanto@ma-web.nl).

Bio – Marit Montsanto is programmamanager van het Practoraat Mediawijsheid, een leergemeenschap waar docenten en onderwijskundigen van de vier Amsterdamse mbo-instellingen samenwerken aan mediawijze leervragen die spelen in de onderwijspraktijk. Daarnaast is Marit aanvoerder van het themateam Docentondersteuning van het programma Doorpakken op digitalisering, een landelijk programma waarbij ruim dertig scholen actief samenwerken aan de flexibilisering van het beroepsonderwijs.