Column – Het nut van data in het onderwijs
11 mei 2022 – door Jacob Poortstra
De student staat steeds meer centraal in het onderwijs. Bekijk het strategisch plan van een willekeurige mbo-instelling maar eens. Studenten moeten hun eigen leerroute kunnen bepalen. Niet iedereen wil immers dezelfde vakken in hetzelfde tempo volgen. Dat vraagt om flexibilisering en modularisering van het onderwijs. En om digitalisering, zoals online onderwijs.
De keerzijde van online onderwijs – dat in de coronatijd een vlucht nam – is dat studenten sneller buiten beeld raken. Want als je dertig studenten fysiek voor je neus hebt, kun je natuurlijk veel makkelijker zien hoe het met ze gaat dan via een klein computerscherm. Daarom vind ik dat bij online onderwijs ook online begeleiding hoort. Alleen zo kun je voorkomen dat studenten vroegtijdig uitvallen of ongemerkt van de radar verdwijnen.
Zes jaar geleden ben ik bij Noorderpoort in Groningen gestart met mijn onderzoek naar learning analytics. Kort gezegd is dit het volgen van de digitale sporen van een student. Dus als een student inlogt in de leeromgeving brengen we in kaart wat hij daar precies doet. Hoeveel opdrachten heeft hij op tijd ingeleverd en hoe heeft hij ze gemaakt? Wat scoort hij op de kennistoetsen? Hoeveel bronnen heeft hij geopend? Via een algoritme maken we deze data vervolgens inzichtelijk op een dashboard. Aan de hand daarvan kan de docent bijvoorbeeld bepalen welke student extra hulp of juist extra verbreding en verdieping nodig heeft.
Door slim gebruik te maken van data kunnen we de studieomgeving optimaliseren. Ik vind dat we dit in het onderwijs nog te weinig doen. Het zou bijvoorbeeld mooi zijn als een student die een bepaalde module afrondt, suggesties krijgt voor nieuwe modules die voor hem interessant kunnen zijn. Dit is geen rocket science, want het gebeurt elke dag al op grote schaal. Denk aan persoonlijke suggesties op Netflix, YouTube of Bol.com. Hier zitten allemaal simpele algoritmes achter die we ook in het onderwijs kunnen gebruiken.
In het team Data-ondersteund onderwijs van het programma Doorpakken op digitalisering onderzoeken we hoe we het onderwijs met data kunnen ondersteunen. Learning analytics is daarvan een voorbeeld. Maar het kan bijvoorbeeld ook gaan over het meten van het zuurstofgehalte in de lokalen of het voorspellen van voortijdig schoolverlaten. Uiteindelijk helpen data bij het centraal stellen van de student en zijn levenslange ontwikkeling.
Vanwege mijn aanstaande pensioen heb ik mijn onderzoek inmiddels overgedragen aan mijn opvolgers. Ik hoop dat ze erin slagen om alle experimenten rondom learning analytics te verzamelen en op basis daarvan tot een mooi gemeenschappelijk model te komen. Daar heb ik alle vertrouwen in!
Meer weten? Bekijk de opbrengsten tot nu toe van het themateam Data-ondersteund onderwijs.
Bio – Jacob Poortstra is onderzoeker Learning Analytics bij Noorderpoort. Daarnaast is hij lid van het themateam Data-ondersteund onderwijs van het programma Doorpakken op digitalisering. Dit is een landelijk programma waarin bijna veertig scholen actief samenwerken aan de digitaliseringsslag die nodig is voor flexibilisering van het beroepsonderwijs.