ROC’s en het aanbieden van basisvaardigheden voor werkenden en werkzoekenden
Auteurs:
Simon Broek – Ockham IPS, Marlies Elderenbosch – ECBO, Merel Wolf – ECBO en Alexander Espéret – Ockham-IPS
Publicatiedatum:
Thema's:
Basisvaardigheden, Onderwijs - arbeidsmarkt
APA-referentie:
Broek, S., G.-J., Elderenbosch, M., Wolf, M., Espéret, A. (2025). Deelrapport — Roc’s en het aanbieden van basisvaardigheden voor werkenden en werkzoekenden. ’s Hertogenbosch en Utrecht:ECBO en Ockham IPS.
Korte samenvatting:
Als onderdeel van het onderzoek Verbreding wettelijke taak LLO heeft ECBO en Ockham IPS een aanvullende vragen onderzocht over de rol van roc’s in het aanbieden van basisvaardigheden voor werkenden en werkzoekenden (met name NT1-ers).
Deze vraag moeten worden gezien tegen de achtergrond van de beleidswijziging in 2015, toen de wettelijke taak voor volwasseneneducatie bij de roc’s werd weggehaald en de verantwoordelijkheid werd overgedragen aan gemeenten. Sindsdien ontvangen de 35 arbeidsmarktregio’s gezamenlijk jaarlijks WEB-gelden. Gemeenten hebben de vrijheid om deze middelen in te zetten bij roc’s, maar ook bij private aanbieders of maatschappelijke organisaties zoals bibliotheken om basisvaardighedentrajecten aan te bieden. Deze beleidswijziging heeft geleid tot een versnipperd landschap qua basisvaardighedenonderwijs voor volwassenen met aanzienlijke regionale verschillen in aanbod, organisatie en bereik.
Uit het onderzoek bleek dat Roc’s doorgaans het formele basisvaardighedenaanbod verzorgen. In veel regio’s zijn zij de belangrijkste of zelfs de enige aanbieder. In grootstedelijke gebieden zijn er daarnaast ook private aanbieders actief die zowel formele als non-formele trajecten aanbieden. Bibliotheken, DigiTaalhuizen en welzijnsorganisaties spelen een cruciale rol in de toeleiding.
Belangrijke knelpunten die uit het onderzoek bleken zijn:
- NT1-ers zijn moeilijk te bereiken. De NT2-doelgroep wordt wel bereikt, maar het is juist een speerpunt om de Nederlandssprekende volwassenen met lage basisvaardigheden te ondersteunen.
- Extra financiering naast de WEB-gelden, is tijdelijk van aard. Hierdoor is het moeilijk om duurzame samenwerkingsstructuren in de regio’s op te bouwen
- De verplichte aanbestedingsstructuur die gemeenten moeten doorlopen, zorgt voor instabiliteit en hoge administratieve lasten
- Er is beperkte doorstroom naar het mbo en vervolgonderwijs, omdat veel trajecten te kort zijn en onvoldoende aansluiten bij de behoeften van de NT1-deelnemers. Vaak hebben zij behoefte aan beroepsgerichte trajecten.
Om deze knelpunten tegen te gaan werden in het onderzoek een aantal oplossingen geformuleerd:
- Er zijn structurele bekostiging en verankering noodzakelijk om versnippering en onzekerheid te doorbreken
- De ketensamenwerking moet versterkt worden voor een effectieve toeleiding en doorstroom naar beroepsgerichte trajecten
- Basisvaardighedentrajecten moeten beter aansluiten op de behoeften van de (NT1-)deelnemer. Dat kan bijvoorbeeld door in trajecten basis- en vakvaardigheden te combineren, modulaire leerroutes aan te bieden microcredentials in te zetten
