Column Rob Martens uit Dimensies 25 (juni 2016)

Het mbo denkt na over keuzedelen. Want beroepsonderwijs moet actueler worden, de mogelijkheid hebben om beter in te spelen op de actualiteit en studenten de kans geven zelf meer keuzes te maken om hun interesses te volgen.

Kiezen

Lovenswaardig allemaal. Ik kijk graag naar onderwijsvernieuwing door de bril van motivatie-onderzoeker. Die laat zien dat leergierigheid bevorderd wordt door keuzevrijheid. Dat is al heel lang bekend. Druk en verplichting werken meestal averechts. Het leidt tot een houding van ‘telt dit mee? Is het verplicht?’. Met zo weinig mogelijk inspanning en oppervlakkig lerend de doelen zien te halen. En zo’n gebrekkige motivatie is al lang een probleem in het Nederlandse (beroeps)onderwijs. Niets nieuws onder de zon.

Moest u daarom ook zo lachen om de hysterische discussie die plots ontstond nadat de onderwijsinspectie had vastgesteld in haar nieuwste jaarlijkse ‘Staat van het onderwijs’ dat kinderen van laag opgeleide ouders lagere schooladviezen krijgen? En het slechter doen in het onderwijs. Dat is toch ook echt al heel lang bekend. Zie het werk van Pierre Bourdieu uit de vroege jaren zeventig. Vele sociologen documenteerden sindsdien de zorgen over de klassenstructuur die zichzelf voortdurend reproduceert via onderwijs. Dat is een veelkoppige draak met koppen zoals: leraren onderschatten kinderen uit arbeidersmilieus, rijke ouders kunnen toetstrainingen en bijlessen betalen, kunnen meer bijdragen aan studiekosten, zijn er als de kippen bij als de inschrijvingen voor gewilde scholen openstaan, brengen van huis uit een betere leercultuur mee en spreken beter Nederlands.

Maar Haagsche politici schrokken zich plots een hoedje van die ongelijke kansen in het onderwijs en gaven de Cito-toets de schuld en riepen dat die qua tijd weer naar voor gehaald moest worden, zodat hij weer meer meetelt in het schooladvies. Maar die toets was nu net wat naar achteren gezet omdat de toetsdruk en daarmee de motivatieproblemen in het onderwijs, volgens velen ontoelaatbaar groot waren geworden. En juist dat was weer de hoofdboodschap van een al even alarmistische voorlaatste ‘Staat van het onderwijs’. Dat is het ene gat met het andere dichten met het langetermijngeheugen van een eendagsvlieg.

Ik vat het nog een keer samen. Te veel toetsdruk: slecht. Keuzevrijheid en keuzedelen: goed. Onderwijs dat onbedoeld klassenverschillen reproduceert: slecht. Verstandige objectieve toetsen en docentoordelen samen gewogen: goed. Incidentenpolitiek en voortdurend zwalkend onderwijsbeleid: slecht.

Contact over dit onderwerp

Drs. Elke van Doorn
Drs. Elke van DoornExpert kennisverspreiding
06-54675594