Opleiden voor vakmanschap in Nederland, Duitsland en Frankrijk

Home / Portfolio / Opleiden voor vakmanschap in Nederland, Duitsland en Frankrijk

Project Description

Deel deze publicatie Share on LinkedInTweet about this on TwitterShare on FacebookEmail this to someone

Opleiden voor vakmanschap in Nederland, Duitsland en Frankrijk

Auteur(s): Anneke Westerhuis m.m.v.  Metje Jantje Groeneveld en Hester Smulders
Publicatiedatum: juni 2017

In Nederland is de inrichting van het beroepsonderwijs onderwerp van discussie nu banen met routinematige taken, waar de nadruk ligt op feitelijke en procedurele kennis, plaats maken voor banen die meer anticipatie, creativiteit en sociale interactie vragen en nadruk ligt op conceptuele kennis. Vraagt dit heroverweging van de beroepsgerichtheid van opleidingen? En hoe te reageren op de vraag naar opgeleiden met een hoger kwalificatieniveau? Hoe blijft beroepsonderwijs aan jongeren een aantrekkelijk toekomstperspectief bieden?

In discussie over de toekomst van het mbo wordt vaak het begrip vakmanschap gebruikt; welk vakmanschap moet in beroepsonderwijs worden ontwikkeld? Voor de een staat vakmanschap voor het ontwikkelen van goed opgeleide en breed inzetbare en flexibele mensen. Met hun 21e-eeuwse vaardigheden dragen ze bij aan de ontwikkeling van een lerende economie. Voor de ander staat vakmanschap gelijk aan de ontwikkeling van specialistische kennis en vaardigheden en een eigen beroepsidentiteit; innovatiekracht en groei zijn afhankelijk van hooggespecialiseerde vakkrachten. Weer een andere visie benadrukt het praktische karakter van vakmanschap en reserveert de term voor programma’s waarin leerlingen aan de onderkant van het onderwijsgebouw hun praktische vaardigheden kunnen ontwikkelen. Vakmanschap als toeleidingsroute voor een specifieke groep lager opgeleiden naar een specifiek arbeidsmarktsegment.

Verschillende visies

Vakmanschap refereert aan een visie op het type beroepsbeoefenaren dat het beroepsonderwijs zou moeten afleveren. Deze visie wordt onderbouwd met een inschatting van de richting waarin de economie zich ontwikkelt, maar kan ook betrekking hebben op een specifieke groep leerlingen of een arbeidsmarktsegment. Biedt het concept, gezien het verschil in visies, wel aanknopingspunten voor een eenduidige inrichting van het beroepsonderwijs?

Onderzoek naar de toekomst van vakmanschap

In de afgelopen twee jaren heeft een consortium bestaande uit ROA, AISSR, Kohnstamm Instituut en ecbo onderzoek uitgevoerd naar de toekomst van vakmanschap. Het onderzoek is uitgevoerd in opdracht van de Programmaraad Beleidsgericht Onderzoek van het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek. Het project heeft in totaal dertien publicaties opgeleverd (referentie).

Visie op vakmanschap in andere landen

In een van die studies is nagegaan hoe in andere landen discussies over vakmanschap verlopen en of ook daar verschillende visies op vakmanschap bestaan. Het blijkt dat ook in Duitsland en Frankrijk de invulling vakmanschap doorgaans normatief is. In tegenstelling tot Nederland is in deze landen in het beroepsonderwijs slechts éen visie dominant. Goed beroepsonderwijs is in Duitsland synoniem voor specialistisch vakmanschap, zoals dat is gedefinieerd door de sociale partners. In Frankrijk ligt de focus -als gevolg van de grote invloed van de nationale overheid- vooral op breed vakmanschap. Het nadeel van deze top-down gestuurde invulling is dat er weinig ruimte is voor de erkenning van andere vormen van beroepsuitoefening als vakmanschap. Praktisch vakmanschap wordt in Duitsland niet gezien als wenselijke invulling van een beroepsopleiding. Het bestaat, maar duaal beroepsonderwijs leidt er niet voor op. En in Frankrijk heeft de eenzijdige brede invulling van het begrip een tegenbeweging in het bedrijfsleven opgeroepen in de vorm van een concurrerend aanbod van functie specifieke beroepsopleidingen. Nederland kenmerkt zich door een pragmatische benadering. In het mbo komen alle typen vakmanschap voor. Ze bestaan naast elkaar. Het format van de kwalificatiedossiers biedt voldoende ruimt aan betrokkenen om er een eigen invulling te geven. En misschien belangrijker, de inhoud van de dossiers heeft vaak een compromiskarakter en wordt niet geselecteerd op basis van een uitgesproken visie op vakmanschap. Het is ook de vraag, gezien de voorbeelden van Duitsland en Frankrijk, of dat erg is…..

Opleiden voor vakmanschap in Nederland, Duitsland en Frankrijk
Download publicatie
Aanvragen publicatie

Onderzoeker(s)

Drs. Anneke Westerhuis
Drs. Anneke WesterhuisManaging onderzoeker
06-54647140
Ir. Hester Smulders
Ir. Hester SmuldersSenior onderzoeker
06-53749282

Gerelateerde publicaties

Stagematching in het mbo

Verschillende perspectieven

De beroepspraktijkvorming (bpv) is een cruciaal, wettelijk onderdeel van de beroepsopleidingen in het mbo. De student verwerft tijdens de bpv competenties in een echte werkomgeving en bekwaamt zich in het beroep van de (beginnend) beroepsbeoefenaar, zodat de student goed is voorbereid op de arbeidsmarkt. Belangrijke voorwaarde is dat de bpv-plaats en de leerbehoeften en –mogelijkheden van de student op elkaar aansluiten.

Opleiden voor vakmanschap in Nederland, Duitsland en Frankrijk

In Nederland is de inrichting van het beroepsonderwijs onderwerp van discussie nu banen met routinematige taken, waar de nadruk ligt op feitelijke en procedurele kennis, plaats maken voor banen die meer anticipatie, creativiteit en sociale interactie vragen en nadruk ligt op conceptuele kennis. Vraagt dit heroverweging van de beroepsgerichtheid van opleidingen? En hoe te reageren op de vraag naar opgeleiden met een hoger kwalificatieniveau? Hoe blijft beroepsonderwijs aan jongeren een aantrekkelijk toekomstperspectief bieden?

Benutten van informeel leren

Aanvullende analyses bij onderzoek Leven lang leren: perspectief vanuit het beroep

De commissie Sap (Commissie Vraagfinanciering mbo), constateert dat het potentieel van het informeel leren nog onvoldoende wordt benut. Uit analyses van ecbo blijkt dat de manier waarop wordt geleerd in verschillende beroepsgroepen sterk van elkaar verschilt. De wijze waarop de verschillende vormen van leren beter benut kunnen worden, kan tussen beroepsgroepen verschillen.

Gerelateerd nieuws

1506, 2017

Opleiden voor een dynamisch beroep: organiseren en professionaliseren voor responsiviteit

15 juni 2017|Categorieën: Aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt|Tags: , , |Reacties uitgeschakeld voor Opleiden voor een dynamisch beroep: organiseren en professionaliseren voor responsiviteit

Onderzoeksvoorstel binnen thema dynamische arbeidsmarkt is gehonoreerd

In dit onderzoek wordt de ontwikkeling van een responsief protocol opgepakt door een consortium van Gelderse mbo-instellingen. De aansluiting tussen mbo-opleidingen en werkveld staat onder druk door snelle maatschappelijke en technologische ontwikkelingen. Docenten(-teams) moeten responsief zijn ten opzichte van die ontwikkelingen: actueel beroepsonderwijs vraagt samenwerking met het werkveld om de opleidingen adaptief in te richten.

1304, 2017

Responsief onderwijs in het mbo

13 april 2017|Categorieën: Aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt|Tags: |Reacties uitgeschakeld voor Responsief onderwijs in het mbo

Anneke Westerhuis (ecbo) en Jeroen Onstenk (Hogeschool Inholland) in ScienceGuide

In dit artikel van ScienceGuide bespreken Anneke Westerhuis en Jeroen Onstenk het vraagstuk van responsief onderwijs. Mbo-instellingen moeten inspelen op een veranderende arbeidsmarkt en op ontwikkelingen in de leerlingenstromen.

2011, 2016

Pilot bol-opleiding in de praktijk

20 november 2016|Categorieën: Aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt|Tags: , |Reacties uitgeschakeld voor Pilot bol-opleiding in de praktijk

Door Albeda College en zorginstelling Laurens

Albeda College en zorginstelling Laurens in Rotterdam starten gezamenlijk een pilot voor een Innovatie Praktijkroute voor niveau 4 studenten verpleegkunde. De bol-opleiding wordt volledig binnen de zorginstelling vormgegeven.

Gerelateerde bijeenkomsten

Werkplekleren in het beroepsonderwijs

3 oktober @ 16:00 - 17:00

Heeft u een vraag aan ons?

 
 
Deel deze publicatie Share on LinkedInTweet about this on TwitterShare on FacebookEmail this to someone