Bredere opleidingen voor een smallere doelgroep?

Home / Portfolio / Bredere opleidingen voor een smallere doelgroep?

Project Description

Deel deze publicatie Share on LinkedInTweet about this on TwitterShare on FacebookEmail this to someone

Bredere opleidingen voor een smallere doelgroep?

Ontwikkelingen in de samenstelling van instroom en breder opleiden op mbo niveau 2

Auteur(s): Karel Kans, Joris Cuppen, Metje Jantje Groeneveld, José Hermanussen
Publicatiedatum: oktober 2016

In dit onderzoek staan twee ontwikkelingen in opleidingen op niveau 2 centraal: veranderingen in de samenstelling van de instroom en verbreding van opleidingen. Binnen het mbo-veld zijn er geluiden dat de samenstelling van de groep instromers op niveau 2 verandert. In opleidingen op niveau 2 zouden zich de overwegend meer kansarme jongeren concentreren, kansrijkere jongeren zouden vaker voor opleidingen op een hoger niveau kiezen. Daarnaast zouden er relatief steeds meer studenten een zogenaamde brede opleiding doen.

Ecbo zocht uit of en hoe deze instroom is veranderd voor de periode 2006-2015. Daarnaast kijken we nader naar veranderingen over de tijd met betrekking tot de breedte van de opleiding. Is er op niveau 2 sprake van verbreding van de opleidingen, en hoe heeft die verbreding zich gemanifesteerd? Wat zijn de ervaringen van onderwijsinstellingen met het inrichten van brede opleidingen?

Veranderingen instroom niveau 2

Op basis van basisregistratie onderwijsnummer (BRON) zijn ontwikkelingen van de instroom tussen 2006 en 2015 in kaart gebracht. Er is gekeken naar de omvang van de instroom, veranderingen in de samenstelling wat betreft vooropleiding en andere persoonskenmerken. De belangrijkste bevindingen zijn:
  • De algehele instroom op niveau 2 is substantieel afgenomen gedurende deze periode. De afname op niveau 2 is veel groter dan op niveau 3 en 4, en vindt plaats in zowel de sector techniek als zorg & welzijn, als economie & handel. De afname in de beroepsbegeleidende leerweg (bbl) is groter dan in de beroepsopleidende leerweg (bol).
  • De instroom in het mbo is een duidelijke afspiegeling van de ontwikkelingen in het vmbo. In het vmbo daalt het aandeel van het laagste niveau, de beroepsgerichte leerweg, snel terwijl de hogere niveaus (gemengde en theoretische leerweg) stabiel zijn. Dit strookt met de ontwikkeling in de niveau 2 opleidingen in het mbo, afgezet tegen de ontwikkeling op niveau 3 en 4, waar de instroom stabiel is.
  • In de vooropleiding van de instromers op niveau 2 verandert weinig als het gaat om de instroom van gediplomeerde vmbo’ers: de verhouding tussen de leerwegen in het vmbo blijft ongeveer gelijk. Wel is er een toename van het aantal instromers vanuit vso en pro en een afname van het aandeel ongediplomeerde instromers.
  • Onder de gediplomeerde instromers is er een toename van het aandeel leerlingen dat lwoo heeft gehad en het aandeel dat een keer is blijven zitten.
  • Verder is het aandeel niveau 1 leerlingen dat doorstroomt naar niveau 2 afgenomen.
  • Op andere persoonskenmerken is de instroom in deze periode, zoals geslacht en het aandeel niet-westerse allochtone leerlingen, vrijwel gelijk gebleven

Ontwikkeling van brede kwalificaties en opleidingen

Op meerdere manieren is onderzocht of er sprake is van een verbreding van het opleiden op niveau 2. Er is gekeken naar het aantal verbrede kwalificaties en naar het aantal studenten in deze verbrede kwalificaties. Ook is het perspectief van de opleiders onderzocht: wat zien zij als verbreding en wat zijn redenen om in te zetten op verbreding op niveau 2?

Het aantal niveau 2-kwalificaties is gedaald wanneer de huidige herziene kwalificatiestructuur (HKS) wordt vergeleken met de kwalificatiestructuur gebaseerd op eindtermen en die daaropvolgende beroepsgerichte kwalificatiestructuur (BKS). Vooral tussen de BKS en de HKS is sprake van een indikking van het aantal kwalificaties. Nieuwe kwalificaties zijn veelal samengesteld uit meerdere oudere: ten opzichte van 2012 is in 2015 53% van de niveau 2-kwalificaties samengesteld uit meerdere kwalificaties. Deze daling heeft zich met name voorgedaan in Economie & Handel en Zorg & Welzijn. Deze ontwikkeling is echter niet uniek voor niveau 2, het gebeurt ook op niveau 3 (andere niveaus zijn in deze analyse niet meegenomen).

We hebben een aantal kwalificaties als breed aangemerkt, zowel op niveau 2 als op niveau 3. Met name na 2012 lijkt het aandeel instromers op niveau 2 in brede kwalificaties toe te nemen, ten opzichte van alle andere kwalificaties. Op niveau 3 doet deze ontwikkeling zich niet of in mindere mate voor.

Brede niveau 2-opleidingen in de praktijk

Wat een brede opleiding is, hangt af van het doel. Er zijn drie hoofddoelen te onderscheiden: aansluiten bij de veranderingen in de kwalificatiestructuur, aansluiten bij de studenten of aansluiten bij de arbeidsmarkt. Dit leidt veranderingen in de opleiding die aan het begin van de opleiding kunnen zitten (breed beginnen), of juist aan de uitstroomkant door elementen van kwalificaties te combineren. Waar in het verleden veelal van de vrije ruimte gebruik werd gemaakt, gebeurt dat nu onder meer door middel van de keuzedelen. Verder vraagt een brede opleiding om andere competenties van het opleidingsteam.
Bredere opleidingen voor een smallere doelgroep?
Download publicatie
Aanvragen publicatie

Onderzoeker(s)

Drs. Karel Kans
Drs. Karel Kans Senior onderzoeker
06-12234777
Joris Cuppen Msc
Joris Cuppen MscOnderzoeker
06-13218997
Drs. José Hermanussen
Drs. José HermanussenSenior onderzoeker
06-10970839

Gerelateerde publicaties

Slowscan ROC Friese Poort

21ste-eeuwse vaardigheden in het curriculum van ROC Friese Poort Zorg en Welzijn

De aandacht voor 21ste-eeuwse vaardigheden is de laatste jaren gegroeid. Vaardigheden als kritisch denken, samenwerken en ondernemendheid zijn helemaal niet nieuw, maar wel anders dan 50 jaar geleden. Deze vaardigheden worden belangrijker dankzij een veranderende arbeidsmarkt en samenleving.

De waarde(n) van brede vorming

Het mbo introduceert op geheel eigen wijze de maatschappelijke dienstplicht uit het regeerakkoord. ROC Friese Poort experimenteert met Community Service Learning en onderzocht met expertisecentrum beroepsonderwijs (ecbo) de toepassing van brede vorming (Bildung) in het mbo. Hun onderwijs laat studenten een maatschappelijke dienst leveren en stimuleert zo de brede vorming van studenten. Daarbij reflecteren studenten vanuit een Bildungsdenken op wat ze doen, wie ze zijn en hoe ze in de wereld staan.

Gerelateerd nieuws

1812, 2017

Praktijkgericht onderzoek versterken…wat vind jij?

18 december 2017|Categorieën: Docent in het beroepsonderwijs|Tags: |Reacties uitgeschakeld voor Praktijkgericht onderzoek versterken…wat vind jij?

Doe mee aan de digitale consultatie

Praktijkgericht onderwijsonderzoek heeft de afgelopen 10 jaar lerarenteams in staat gesteld het onderwijs te verbeteren en te vernieuwen. Maar het kan altijd beter. Hoe? Dat willen het NRO en Regieorgaan SIA graag van jou horen.

1812, 2017

Van controleren naar leren

18 december 2017|Categorieën: Docent in het beroepsonderwijs|Tags: , |Reacties uitgeschakeld voor Van controleren naar leren

Onderwijskwaliteit versterken met audits

In dit artikel in De Nieuwe Meso (DNM) gaan José Hermanussen en Patricia Brouwer na hoe effectief audits zijn in het realiseren van betere onderwijskwaliteit. Ze beargumenteren dat ontwikkelingsgerichte audits beter passen bij mbo-instellingen als professionele organisaties. Dergelijke audits zijn gebaseerd op dialoog en minder op verantwoording.

1712, 2017

Handreikingen voor innovatieve opleiders

17 december 2017|Categorieën: Docent in het beroepsonderwijs|Tags: , , |Reacties uitgeschakeld voor Handreikingen voor innovatieve opleiders

Kennisatelier Responsief onderwijs

Vanaf het schooljaar 2017-2018 kunnen opleiders in de zogeheten ‘Kennisateliers’ aan de hand van een door henzelf ingebracht vraagstuk op het gebied van publiek-privaat samenwerken (PPS), hybride leervormen en praktijkleren kennis opdoen en inzichten vergaren die hen verder helpen bij het opzetten van nieuwe opleidingen of innovatieve projecten. Lees het artikel in de MBO-Krant.

Gerelateerde bijeenkomsten

Debat Leven Lang Leren

17 januari 2018 @ 17:00 - 19:00

Domile maart 2018

15 maart 2018 @ 15:00 - 17:30

Heeft u een vraag aan ons?

 
 
Deel deze publicatie Share on LinkedInTweet about this on TwitterShare on FacebookEmail this to someone