Deel deze publicatie Share on LinkedInTweet about this on TwitterShare on FacebookEmail this to someone

Persbericht

Op donderdag 4 februari presenteren onderzoekers Ingrid Christoffels en Pieter Baay hun publicatie De toekomst begint vandaag. Zij laten twaalf vaardigheden zien die leerlingen op het mbo moeten leren om toekomst-proof te zijn. Het mbo is daarmee nét anders dan andere onderwijssectoren als po en vo. Dé vaardigheid van de toekomst is hier ondernemendheid.

Twaalf “21ste-eeuwse vaardigheden” voor de mbo’er van straks
Over 21ste-eeuwse vaardigheden (of 21st century skills) wordt veel gesproken. Tegelijk bestaat er onduidelijkheid en spraakverwarring over. Voor alle onderwijssectoren is de betekenis van 21ste-eeuwse vaardigheden soortgelijk, maar voor het beroepsonderwijs zijn wel andere accenten te leggen. De toekomst begint vandaag, bedoeld als vraagbaak en wegwijzer voor professionals uit het beroepsonderwijs, komt met een inzichtelijke ordening van 21ste-eeuwse vaardigheden, speciaal toegesneden op het mbo. Het model beschrijft de aard en inhoud van de vaardigheden aan de hand van vier clusters:
• Digitale vaardigheden: instrumentele vaardigheden, mediawijsheid, informatievaardigheden
• Denkvaardigheden: creativiteit, kritisch denken, probleemoplossend vermogen
• Interpersoonlijke vaardigheden: communicatie, samenwerking, sociale & culturele vaardigheden
• Intrapersoonlijke vaardigheden: metacognitie, zelfregulatie, ondernemendheid.

Ondernemendheid voor de arbeidsmarkt van de toekomst

Vooral ‘ondernemendheid’ zien Christoffels en Baay als karakteristieke mbo-vaardigheid. In de kern gaat het om proactief gedrag, het zoeken en grijpen van kansen, initiatief en doorzettingsvermogen tonen en flexibel zijn ten opzichte van verandering. Niet alleen voor ondernemers en zzp’ers van belang, maar voor elke mbo’er die een plek op de arbeidsmarkt zoekt.
 
Reden van veranderingen in het beroepsonderwijs

Het onderwijs kampt met grote veranderingen op de arbeidsmarkt en in de maatschappij. Voor het mbo zijn deze kwesties nog prangender. Wat is de houdbaarheid van een beroepsopleiding als het voortbestaan van dat beroep onzeker of kwetsbaar is? Met een onzekere banentoekomst is het belangrijk om toekomstige werknemers van die vaardigheden te voorzien, waarmee zij zich tijdens hun hele carrière kunnen blijven ontwikkelen op de arbeidsmarkt. Bovendien zijn maatschappelijke kwesties in het beroepsonderwijs extra aan de orde; het mbo is veruit de meest diverse onderwijssector, bijvoorbeeld wat betreft leeftijd, niveau en etnische achtergrond.. Beroepsoverstijgend vraagt dat bijvoorbeeld om kritische denkvaardigheden en sociaal-culturele vaardigheden.

21ste-eeuwse vaardigheden op school en in de praktijk

In het basis- en voortgezet onderwijs heeft iedere leerling te maken met min of meer hetzelfde curriculum en voornamelijk algemene vakken. Ook het beroepsonderwijs besteedt aandacht aan Nederlands, rekenen en Burgerschap, waar de 21ste-eeuwse vaardigheden terug kunnen komen. Maar het beroepsonderwijs kenmerkt zich ook door 40% tot soms wel 80% les in de beroepspraktijk. Zo kan het zijn dat sommige vaardigheden ‘automatisch’ aandacht krijgen, omdat ze een essentieel deel uitmaken van het beroepsprofiel. Creativiteit bijvoorbeeld is onmisbaar in beroepen als kapper, banketbakker of bloemist. Andere vaardigheden krijgen misschien niet zo automatisch aandacht, zoals ondernemendheid in een techniekopleiding.

Maatwerk per opleiding

Het is duidelijk dat het laatste woord hierover in de scholen nog niet is gezegd, ook omdat er grote verschillen zijn tussen sectoren en niveaus. Christoffels en Baay bepleiten een sectorspecifieke aanpak: stel per opleiding en per opleidingsniveau vast wat je wanneer moet kennen en kunnen. Dit begint met het expliciet maken en evalueren welke vaardigheden aandacht krijgen en of dit optimaal gebeurt. Daarin is een plek weggelegd voor algemene vakken en praktijkvoorbeelden, maar ook de inrichting van de nieuwe keuzeruimte van mbo-opleidingen biedt bij uitstek kansen om deze vaardigheden een stevigere en explicietere plaats te geven in het onderwijs. Zo kunnen studenten optimaal worden voorbereid op de toekomst.

U kunt de publicatie hier downloaden of aanvragen.
U kunt het persbericht hier downloaden.
Neem voor vragen en/of een nadere toelichting contact op met dr. Pieter Baay (telefoon: 06 – 54675627, e-mail: Pieter.Baay@ecbo.nl

Contact over dit onderwerp

Dr. Pieter Baay
Dr. Pieter BaayOnderzoeker
06-54675627
Dr. Ingrid Christoffels
Dr. Ingrid ChristoffelsOnderzoeker
06-10250630
Deel deze publicatie Share on LinkedInTweet about this on TwitterShare on FacebookEmail this to someone